Straling
Je bent voortdurend omringd door straling: licht, wifi, de zon, en een klein beetje radioactiviteit uit de grond en je eten. Je leert welke straling ioniserend is, waar die vandaan komt, hoe je je ertegen beschermt en hoe je rekent aan verval.
Zo bouwt dit hoofdstuk op
Het hoofdstuk heeft vier onderwerpen. Het spectrum staat in Binas 19B, de isotopen in Binas 25A, halveringsdiktes in Binas 28F en de formules voor radioactiviteit in Binas 35E.
Bij elke formule staat een label: Binas betekent dat je de formule in Binas kunt opzoeken. Zelf afleiden betekent dat hij er niet in staat: je moet de redenering zelf kunnen geven.
De lessen
- 5.1aElektromagnetische stralingRadiogolven, microgolven, infrarood, licht, uv, röntgen- en gammastraling zijn allemaal elektromagnetische straling. Die bestaat uit fotonen; hoe hoger de frequentie, hoe meer energie per foton.Nog niet gelezen
- 5.1bIoniserende straling en bronnenIoniserende straling is alfa-, bèta-, gamma- en röntgenstraling. Je meet het met een gm-teller. Er zijn natuurlijke en kunstmatige bronnen. Bij bestraling zit de bron buiten je lichaam, bij besmetting erin of erop.Nog niet gelezen
- 5.2aDe bouw van de atoomkernEen atoomkern bestaat uit protonen en neutronen. Z is het aantal protonen, N het aantal neutronen en A = N + Z het massagetal. Isotopen hebben dezelfde Z maar een andere A.Nog niet gelezen
- 5.2bRadioactief vervalEen instabiele kern vervalt onder uitzending van een alfadeeltje (A − 4, Z − 2) of een bètadeeltje (A gelijk, Z + 1), vaak met gammastraling. In een vervalvergelijking blijven de som van A en de som van Z gelijk.Nog niet gelezen
- 5.3aIoniserend vermogen en drachtAlfadeeltjes ioniseren het sterkst en komen het minst ver; bètadeeltjes ioniseren minder en komen verder; gammastraling ioniseert weinig en dringt heel diep door. De energie van een deeltje druk je vaak uit in elektronvolt.Nog niet gelezen
- 5.3bHalveringsdikteNa elke halveringsdikte is de intensiteit van gamma- of röntgenstraling gehalveerd. Met I = I₀ · (½)ⁿ en n = d / d½ bereken je hoeveel straling er doorkomt. Ioniserende straling heeft veel toepassingen.Nog niet gelezen
- 5.4aActiviteit metenDe activiteit is het aantal kernen dat per seconde vervalt, in becquerel. Uit een meting met een gm-teller bereken je de activiteit door te corrigeren voor achtergrondstraling, de stand van de teller en het rendement.Nog niet gelezen
- 5.4bHalveringstijdIn één halveringstijd vervalt de helft van de instabiele kernen. Het aantal kernen en de activiteit nemen af volgens N = N₀ · (½)ⁿ en A = A₀ · (½)ⁿ met n = t / t½.Nog niet gelezen
- 5.4cActiviteit uit een vervalkrommeDe activiteit is het aantal vervallen kernen per seconde: A_gem = −ΔN/Δt voor een tijdsduur, en A = −(ΔN/Δt) van de raaklijn op één tijdstip. Een grote halveringstijd geeft een kleine activiteit.Nog niet gelezen