Eduqaleeromgeving
4 havoLeeromgeving Natuurkunde · 4 havo H2 Elektriciteit
0%
Hoofdstuk 2 · Les 2 van 9

Lading en stroomsterkte

Haren die na het trampolinespringen rechtop staan, zijn geladen. Lading verklaart ook wat er door een draad stroomt.

20 min

Na deze les kun je

  • de twee soorten lading en hun krachten op elkaar beschrijven
  • de bouw van een atoom en het begrip ion uitleggen
  • uitleggen wat elektrische stroom is, en wat geleiders en isolatoren zijn
  • rekenen met I=Q/tI = Q/t en met de elementaire lading

Lading

Er zijn positieve en negatieve ladingen. Gelijke ladingen stoten elkaar af, tegengestelde ladingen trekken elkaar aan.

Een atoom bestaat uit een kern met positieve protonen en neutrale neutronen, met daaromheen negatieve elektronen. Een neutraal atoom heeft evenveel protonen als elektronen. Heeft een atoom elektronen te veel of te weinig, dan is het een ion: elektronen afgestaan geeft een positief ion, elektronen opgenomen een negatief ion.

De lading heeft symbool QQ en eenheid coulomb (C). De kleinste lading is de elementaire lading e=1,602⋅10−19e = 1{,}602 \cdot 10^{-19} C (Binas 7): de lading van een proton. Een elektron heeft lading −e-e.

Elektrische stroom

Elektrische stroom is bewegende lading. In een metaal bewegen de vrije elektronen (geleidingselektronen): de buitenste elektronen, die los van hun atoom kunnen bewegen. Ze gaan van min naar plus. De afgesproken stroomrichting is juist van plus naar min.

Geleiders (metalen) laten lading door, isolatoren (plastic, glas) niet of nauwelijks.

I=Qt\displaystyle I = \frac{Q}{t}BinasII: stroomsterkte (A), QQ: lading die langs een punt komt (C), tt: tijd (s). Binas 35D1.

De stroomsterkte meet je met een stroommeter in serie met het apparaat. In een serieschakeling is de stroomsterkte overal even groot.

✎Voorbeeld: lading en elektronen

Door een lampje loopt 0,25 A. Hoeveel lading en hoeveel elektronen gaan er in 1,0 minuut door het lampje?

  1. Schrijf de formule om:
Q=I⋅tQ = I \cdot t
  1. Vul in, met t=60t = 60 s:
Q=0,25×60=15 C\begin{aligned} Q &= 0{,}25 \times 60 \\ &= 15\ \text{C} \end{aligned}
  1. Elk elektron heeft lading 1,602⋅10−191{,}602 \cdot 10^{-19} C:
n=151,602⋅10−19=9,4⋅1019\begin{aligned} n &= \frac{15}{1{,}602 \cdot 10^{-19}} \\ &= 9{,}4 \cdot 10^{19} \end{aligned}
!Stroomrichting en elektronen

De stroom loopt volgens afspraak van + naar −. De elektronen bewegen in een draad juist van − naar +. Het effect is hetzelfde.

Even controleren

Snap je het?

Een voorwerp is negatief geladen. Wat weet je van het aantal protonen en elektronen?

Door een draad stroomt 60 C in 5,0 minuten. Bereken de stroomsterkte.

↗Hoe hangt dit samen?

In de volgende les zie je waar de energie voor de stroom vandaan komt: de spanning.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.