Eduqaleeromgeving
4 havoLeeromgeving Natuurkunde · 4 havo H6 Arbeid en energie
0%
Hoofdstuk 6 · Les 4 van 10

Kinetische energie en zwaarte-energie

Een locomotief van 30 km/h is veel moeilijker te stoppen dan een fietser die even hard gaat. De locomotief heeft meer bewegingsenergie.

20 min

Na deze les kun je

  • rekenen met E_k = ½mv² en E_z = mgh
  • uitleggen hoe arbeid de kinetische energie en de zwaarte-energie verandert

Dit weet je al

Energiesoorten (les 6.2a); zwaartekracht F_z = m · g (hoofdstuk 3).

Kinetische energie

Hoe groter de massa en de snelheid, hoe meer kinetische energie (bewegingsenergie).

Ek=12⋅m⋅v2\displaystyle E_\text{k} = \tfrac{1}{2} \cdot m \cdot v^2BinasEkE_\text{k}: kinetische energie (J), mm: massa (kg), vv: snelheid (m/s). Binas 35A4.

Let op het kwadraat: twee keer zo hard is vier keer zoveel kinetische energie.

Zwaarte-energie

Een voorwerp op een hoogte kan vallen: het heeft zwaarte-energie.

Ez=m⋅g⋅h\displaystyle E_\text{z} = m \cdot g \cdot hBinasEzE_\text{z}: zwaarte-energie (J), mm: massa (kg), gg: valversnelling (9,81 m/s²), hh: hoogte (m). Binas 35A4.

De hoogte meet je ten opzichte van een gekozen nulniveau, bijvoorbeeld de grond.

Arbeid verandert energie

  • Gooi je een bal omhoog, dan verricht de zwaartekracht negatieve arbeid: EkE_\text{k} neemt af en EzE_\text{z} neemt toe.
  • Valt de bal, dan verricht de zwaartekracht positieve arbeid: EzE_\text{z} neemt af en EkE_\text{k} neemt toe.
  • Werkt er een weerstandskracht, dan ontstaat warmte QQ. Stop je met trappen op je fiets, dan wordt je kinetische energie door de wrijvingsarbeid omgezet in warmte.
✎Voorbeeld 1: een bal

Een bal van 450 g wordt met 12 m/s weggetrapt. Later is hij op 5,0 m hoogte.

a.

Ek=12×0,450×122=32 J\begin{aligned} E_\text{k} &= \tfrac{1}{2} \times 0{,}450 \times 12^2 \\ &= 32\ \text{J} \end{aligned}

b.

Ez=0,450×9,81×5,0=22 J\begin{aligned} E_\text{z} &= 0{,}450 \times 9{,}81 \times 5{,}0 \\ &= 22\ \text{J} \end{aligned}
!Gram en km/h

Reken de massa om naar kg en de snelheid naar m/s voordat je ze invult.

Even controleren

Snap je het?

Een auto van 900 kg rijdt 72 km/h. Bereken de kinetische energie.

Een fietser gaat twee keer zo hard. Hoeveel keer zo groot wordt zijn kinetische energie?

↗Hoe hangt dit samen?

In paragraaf 6.3 gebruik je dat de totale energie gelijk blijft om snelheden en hoogtes uit te rekenen.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.