Eduqaleeromgeving
4 havoLeeromgeving Natuurkunde · 4 havo H4 Trillingen
0%
Hoofdstuk 4 · Les 7 van 8

De eenparige cirkelbeweging

Een stoeltje in een reuzenrad draait steeds rond. Die beweging herhaalt zich, maar het is geen trilling: er is geen evenwichtsstand.

15 min

Na deze les kun je

  • omlooptijd, frequentie en baansnelheid gebruiken
  • rekenen met v = 2πr/T
  • uitleggen waarom de verticale beweging van een rondgaand punt een harmonische trilling is

Dit weet je al

Snelheid als vector (hoofdstuk 1 en 3); f = 1/T (les 4.1b).

Omlooptijd en baansnelheid

  • De omlooptijd TT is de tijd voor één rondje. De frequentie is het aantal rondjes per seconde: f=1Tf = \frac{1}{T}.
  • De baansnelheid vv is de snelheid langs de cirkel. Bij een eenparige cirkelbeweging is de grootte constant.
  • De snelheid wijst steeds langs de raaklijn aan de cirkel, loodrecht op de straal. De richting verandert dus voortdurend.
Een eenparige cirkelbeweging rond M. De snelheid (blauw) wijst langs de raaklijn; de kracht (oranje) wijst naar het middelpunt.
Een eenparige cirkelbeweging rond M. De snelheid (blauw) wijst langs de raaklijn; de kracht (oranje) wijst naar het middelpunt.

In één omloop leg je de omtrek 2πr2\pi r af in de tijd TT.

v=2πrT\displaystyle v = \frac{2\pi r}{T}Binasvv: baansnelheid (m/s), rr: straal (m), TT: omlooptijd (s). Binas 35A2.
✎Voorbeeld 1: reuzenrad

Een reuzenrad heeft een diameter van 60 m en draait in 4,0 minuten één keer rond. Bereken de baansnelheid van een stoeltje.

r=602=30 m\begin{aligned} r &= \frac{60}{2} \\ &= 30\ \text{m} \end{aligned}
T=4,0×60=240 s\begin{aligned} T &= 4{,}0 \times 60 \\ &= 240\ \text{s} \end{aligned}
v=2π×30240=0,79 m/s\begin{aligned} v &= \frac{2\pi \times 30}{240} \\ &= 0{,}79\ \text{m/s} \end{aligned}

Alle punten van een draaiend rad hebben dezelfde omlooptijd. Een punt verder van het midden heeft dan een grotere baansnelheid: vv is recht evenredig met rr.

Cirkelbeweging en trilling

Bekijk je het reuzenrad van opzij, langs het rad, dan zie je een stoeltje alleen op en neer gaan rond de hoogte van de as. Die op-en-neer beweging is een harmonische trilling, met dezelfde TT als de omlooptijd en met amplitude rr.

De hoogte van een rondgaand punt tegen de tijd is een sinus: een harmonische trilling met amplitude r.
De hoogte van een rondgaand punt tegen de tijd is een sinus: een harmonische trilling met amplitude r.
!Diameter of straal

In de formule staat de straal. Is de diameter gegeven, deel dan eerst door 2.

Even controleren

Snap je het?

Een draaimolen draait 6 keer per minuut. Een paard staat 4,5 m van de as. Bereken de baansnelheid.

De snelheid is constant van grootte. Is er dan een versnelling?

↗Hoe hangt dit samen?

In de volgende les zie je welke kracht een voorwerp in een cirkelbaan houdt.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.