Eduqaleeromgeving
5 havoLeeromgeving Wiskunde B · 5 havo H9 Exponentiële en logaritmische formules
0%
Hoofdstuk 9 · Les 9 van 11

Rekenregels voor logaritmen en herleiden

Bij machten ken je rekenregels als ap⋅aq=ap+qa^p \cdot a^q = a^{p + q}. Een logaritme is een exponent, dus ook voor logaritmen zijn er rekenregels. Ze staan op het examenformuleblad. In deze les gebruik je ze om logaritmen en formules te herleiden.

20 min

Na deze les kun je

  • de vier rekenregels voor logaritmen herkennen en gebruiken
  • een som of verschil van logaritmen herleiden tot één logaritme
  • een formule herleiden tot een gevraagde vorm, zoals y=a+glog⁡(bx)y = a + {}^{g}\log(bx)
  • een logaritme omrekenen naar een ander grondtal

Dit weet je al

De betekenis van glog⁡(x){}^{g}\log(x) (les 9.2a), log⁡\log met grondtal 10 (les 9.2c) en de rekenregels voor machten.

De vier rekenregels

Voor a>0a > 0, b>0b > 0, g>0g > 0 en g≠1g \neq 1 (en bij de laatste regel ook p>0p > 0 en p≠1p \neq 1) gelden:

glog⁡(a)+glog⁡(b)=glog⁡(ab)\displaystyle {}^{g}\log(a) + {}^{g}\log(b) = {}^{g}\log(ab)Examenformuleblad
glog⁡(a)−glog⁡(b)=glog⁡(ab)\displaystyle {}^{g}\log(a) - {}^{g}\log(b) = {}^{g}\log\left(\frac{a}{b}\right)Examenformuleblad
p⋅glog⁡(a)=glog⁡(ap)\displaystyle p \cdot {}^{g}\log(a) = {}^{g}\log(a^p)Examenformuleblad
glog⁡(a)=plog⁡(a)plog⁡(g)\displaystyle {}^{g}\log(a) = \frac{{}^{p}\log(a)}{{}^{p}\log(g)}ExamenformulebladMet p=10p = 10: glog⁡(a)=log⁡(a)log⁡(g){}^{g}\log(a) = \dfrac{\log(a)}{\log(g)}.
Waarom de somregel kloptZelf afleiden
gglog⁡(a)=ag^{{}^{g}\log(a)} = ade logaritme is precies de exponent die bij aa hoort
gglog⁡(a)+glog⁡(b)=gglog⁡(a)⋅gglog⁡(b)g^{{}^{g}\log(a) + {}^{g}\log(b)} = g^{{}^{g}\log(a)} \cdot g^{{}^{g}\log(b)}rekenregel gp+q=gp⋅gqg^{p + q} = g^p \cdot g^q
=a⋅b= a \cdot belke macht geeft zijn eigen getal terug
glog⁡(a)+glog⁡(b)=glog⁡(ab){}^{g}\log(a) + {}^{g}\log(b) = {}^{g}\log(ab)de exponent die bij abab hoort

Herleiden tot één logaritme

Een los getal schrijf je eerst als logaritme met hetzelfde grondtal: 2=3log⁡(9)2 = {}^{3}\log(9) en 4=log⁡(10 000)4 = \log(10\,000). Een factor voor de logaritme breng je naar binnen als exponent. Daarna voeg je samen met de som- en de verschilregel.

✎Voorbeeld 1: herleiden tot één logaritme

Herleid tot één logaritme.

a. 2+2log⁡(5)2 + {}^{2}\log(5) b. 2⋅3log⁡(6)−3log⁡(4)2 \cdot {}^{3}\log(6) - {}^{3}\log(4)

  1. Schrijf 2 als 2log⁡(4){}^{2}\log(4) en gebruik de somregel:
2+2log⁡(5)=2log⁡(4)+2log⁡(5)=2log⁡(20)\begin{aligned} 2 + {}^{2}\log(5) &= {}^{2}\log(4) + {}^{2}\log(5) \\ &= {}^{2}\log(20) \end{aligned}
  1. Breng de factor 2 naar binnen en gebruik de verschilregel:
2⋅3log⁡(6)−3log⁡(4)=3log⁡(36)−3log⁡(4)=3log⁡(9)=2\begin{aligned} &2 \cdot {}^{3}\log(6) - {}^{3}\log(4) \\ &= {}^{3}\log(36) - {}^{3}\log(4) \\ &= {}^{3}\log(9) \\ &= 2 \end{aligned}

Formules herleiden

Met dezelfde regels, maar nu van rechts naar links, haal je een getal uit de logaritme. Bij y=2log⁡(48x)y = {}^{2}\log(48x) zoek je in 48 de grootste macht van 2: 48=16⋅348 = 16 \cdot 3.

y=2log⁡(16⋅3x)=2log⁡(16)+2log⁡(3x)=4+2log⁡(3x)\begin{aligned} y &= {}^{2}\log(16 \cdot 3x) \\ &= {}^{2}\log(16) + {}^{2}\log(3x) \\ &= 4 + {}^{2}\log(3x) \end{aligned}
✎Voorbeeld 2: herleiden tot een gevraagde vorm

a. Herleid K=2,5⋅log⁡(M)−0,6K = 2{,}5 \cdot \log(M) - 0{,}6 tot de vorm K=log⁡(aMb)K = \log(aM^b). Rond aa af op twee decimalen. b. Herleid N=3log⁡(45x4)N = {}^{3}\log(45x^4) tot de vorm N=p+q⋅3log⁡(x)N = p + q \cdot {}^{3}\log(x). Rond pp af op twee decimalen.

  1. Breng 2,5 naar binnen en schrijf 0,60{,}6 als log⁡(100,6)\log(10^{0{,}6}):
K=log⁡(M2,5)−log⁡(100,6)K = \log(M^{2{,}5}) - \log(10^{0{,}6})
  1. Gebruik de verschilregel:
K=log⁡(M2,5100,6)=log⁡(0,25M2,5)\begin{aligned} K &= \log\left(\frac{M^{2{,}5}}{10^{0{,}6}}\right) \\ &= \log(0{,}25M^{2{,}5}) \end{aligned}
  1. Splits met de somregel en haal de exponent naar voren:
N=3log⁡(45)+3log⁡(x4)=3,46+4⋅3log⁡(x)\begin{aligned} N &= {}^{3}\log(45) + {}^{3}\log(x^4) \\ &= 3{,}46 + 4 \cdot {}^{3}\log(x) \end{aligned}
!Geen regel voor een som binnen de logaritme

2log⁡(a+b){}^{2}\log(a + b) is niet gelijk aan 2log⁡(a)+2log⁡(b){}^{2}\log(a) + {}^{2}\log(b). De somregel gaat over een product binnen de logaritme. En p⋅glog⁡(a)p \cdot {}^{g}\log(a) is niet hetzelfde als (glog⁡(a))p({}^{g}\log(a))^p.

Even controleren

Snap je het?

Herleid tot één logaritme: 5log⁡(30)−5log⁡(6){}^{5}\log(30) - {}^{5}\log(6) en 3−log⁡(2)3 - \log(2).

Herleid y=log⁡(400x)y = \log(400x) tot de vorm y=a+log⁡(bx)y = a + \log(bx) met aa een zo groot mogelijk geheel getal.

Herleid P=2⋅2log⁡(Q)+3P = 2 \cdot {}^{2}\log(Q) + 3 tot de vorm P=2log⁡(aQb)P = {}^{2}\log(aQ^b).

Schrijf 3log⁡(8){}^{3}\log(8) met logaritmen met grondtal 10 en bereken het in drie decimalen.

↗Hoe hangt dit samen?

In de volgende les gebruik je dezelfde regels bij vergelijkingen: eerst herleid je tot één logaritme, daarna los je op.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.