Eduqaleeromgeving
5 havoLeeromgeving Wiskunde B · 5 havo H10 Meetkundige berekeningen
0%
Hoofdstuk 10 · Les 6 van 12

Cirkelvergelijkingen en afstanden

Deze les herhaalt wat je in 4 havo over cirkels en afstanden hebt geleerd. Je hebt het in de rest van het hoofdstuk steeds nodig: middelpunt en straal aflezen, de afstand tussen twee punten, en de afstand van een punt tot een lijn.

20 min

Na deze les kun je

  • van een cirkelvergelijking het middelpunt en de straal bepalen, ook met kwadraatafsplitsen
  • de afstand tussen twee punten exact berekenen
  • de afstand van een punt tot een lijn berekenen met het werkschema

Dit weet je al

Kwadraatafsplitsen, zoals x2−6x=(x−3)2−9x^2 - 6x = (x - 3)^2 - 9, en het snijpunt van twee lijnen berekenen.

De cirkelvergelijking

(x−xM)2+(y−yM)2=r2\displaystyle (x - x_M)^2 + (y - y_M)^2 = r^2M(xM,yM)M(x_M, y_M): middelpunt, rr: straal.

Werk je de haakjes weg, dan krijg je de vorm x2+y2+ax+by+c=0x^2 + y^2 + ax + by + c = 0. Andersom vind je met kwadraatafsplitsen het middelpunt en de straal terug.

✎Voorbeeld 1: kwadraatafsplitsen

Bereken het middelpunt en de straal van de cirkel c ⁣:x2+y2−6x+4y−12=0c\colon x^2 + y^2 - 6x + 4y - 12 = 0.

  1. Splits de kwadraten af:
x2−6x=(x−3)2−9y2+4y=(y+2)2−4\begin{aligned} x^2 - 6x &= (x - 3)^2 - 9 \\ y^2 + 4y &= (y + 2)^2 - 4 \end{aligned}
  1. Vul in:
(x−3)2−9+(y+2)2−4=12(x - 3)^2 - 9 + (y + 2)^2 - 4 = 12
  1. Breng de getallen naar rechts:
(x−3)2+(y+2)2=25(x - 3)^2 + (y + 2)^2 = 25
  1. Het middelpunt is M(3,−2)M(3, -2) en de straal is r=5r = 5.

Afstanden

d(A,B)=(xB−xA)2+(yB−yA)2\displaystyle d(A, B) = \sqrt{(x_B - x_A)^2 + (y_B - y_A)^2}

De afstand van een punt AA tot een lijn kk is de kortste afstand. Die meet je loodrecht op de lijn. Je gebruikt daarvoor dat bij k ⁣:ax+by=ck\colon ax + by = c elke lijn van de vorm bx−ay=dbx - ay = d loodrecht op kk staat.

k ⁣:ax+by=cstaat loodrecht opl ⁣:bx−ay=d\displaystyle k\colon ax + by = c \quad \text{staat loodrecht op} \quad l\colon bx - ay = d
Werkschema: de afstand van punt A tot lijn kZelf afleiden
l⊥kl \perp k, door AAstel een vergelijking op van de lijn ll door AA die loodrecht op kk staat
B=k∩lB = k \cap lbereken het snijpunt BB van kk en ll
d(A,k)=d(A,B)d(A, k) = d(A, B)de afstand van AA tot kk is de afstand van AA tot BB
De lijn k\colon x + 2y = 3 (donkerblauw) en het punt A(4, 7). De loodlijn l (oranje) snijdt k in B(1, 1). De afstand van A tot k is de lengte van AB.
De lijn k ⁣:x+2y=3k\colon x + 2y = 3 (donkerblauw) en het punt A(4,7)A(4, 7). De loodlijn ll (oranje) snijdt kk in B(1,1)B(1, 1). De afstand van AA tot kk is de lengte van ABAB.
✎Voorbeeld 2: afstand van een punt tot een lijn

Bereken exact de afstand van A(4,7)A(4, 7) tot de lijn k ⁣:x+2y=3k\colon x + 2y = 3.

  1. De lijn ll loodrecht op kk heeft de vorm 2x−y=d2x - y = d. Door AA:
2⋅4−7=1, dus l ⁣:2x−y=12 \cdot 4 - 7 = 1 \text{, dus } l\colon 2x - y = 1
  1. Snijd kk en ll. Uit ll volgt y=2x−1y = 2x - 1; invullen in kk:
x+2(2x−1)=35x=5x=1\begin{aligned} x + 2(2x - 1) &= 3 \\ 5x &= 5 \\ x &= 1 \end{aligned}

Dan is y=1y = 1, dus B(1,1)B(1, 1).

  1. De afstand:
d(A,k)=(1−4)2+(1−7)2=45=35\begin{aligned} d(A, k) &= \sqrt{(1 - 4)^2 + (1 - 7)^2} \\ &= \sqrt{45} = 3\sqrt{5} \end{aligned}
!Wortels vereenvoudigen

Schrijf een exacte afstand zo eenvoudig mogelijk: 45=9⋅5=35\sqrt{45} = \sqrt{9 \cdot 5} = 3\sqrt{5}. Zoek het grootste kwadraat dat in het getal onder de wortel past.

Even controleren

Snap je het?

Bereken het middelpunt en de straal van x2+y2+8x−2y+8=0x^2 + y^2 + 8x - 2y + 8 = 0.

Bereken exact de afstand tussen P(−1,2)P(-1, 2) en Q(3,−6)Q(3, -6).

Bereken exact de afstand van A(5,0)A(5, 0) tot de lijn k ⁣:3x−y=5k\colon 3x - y = 5.

↗Hoe hangt dit samen?

Raakt een lijn een cirkel, dan staat de straal naar het raakpunt loodrecht op die lijn. Met die eigenschap en het werkschema van deze les stel je in de volgende les raaklijnen en cirkels op.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.