Eduqaleeromgeving
5 havoLeeromgeving Wiskunde B · 5 havo H11 Verbanden en functies
0%
Hoofdstuk 11 · Les 2 van 13

De variabele vrijmaken bij y = ax^p

Een formule als k=125m1,4k = 125m^{1{,}4} geeft kk als je mm weet. Wil je andersom mm weten bij een gegeven kk, dan is het handig om mm vrij te maken. Het resultaat is weer een formule van dezelfde vorm: m=b⋅kqm = b \cdot k^q.

15 min

Na deze les kun je

  • bij y=axpy = ax^p de variabele xx vrijmaken
  • het resultaat schrijven in de vorm x=byqx = by^q en bb en qq afronden

Dit weet je al

Formules van de vorm y=axpy = ax^p (les 11.1a) en de rekenregels voor machten, zoals (ab)q=aq⋅bq(ab)^q = a^q \cdot b^q en (ap)q=apq(a^p)^q = a^{pq}.

De regel

Ap=B⇒A=B1p\displaystyle A^p = B \Rightarrow A = B^{\frac{1}{p}}AA en BB positief.

Je werkt in vier stappen: verwissel de leden zodat de macht links staat, deel door de constante, neem de macht 1p\frac{1}{p}, en verdeel de macht over de factoren.

✎Voorbeeld: x vrijmaken

Schrijf y=20x1,6y = 20x^{1{,}6} in de vorm x=byqx = by^q. Rond bb en qq af op drie decimalen.

  1. Verwissel de leden en deel door 20:
20x1,6=yx1,6=0,05y\begin{aligned} 20x^{1{,}6} &= y \\ x^{1{,}6} &= 0{,}05y \end{aligned}
  1. Gebruik Ap=B⇒A=B1pA^p = B \Rightarrow A = B^{\frac{1}{p}} met 11,6=0,625\frac{1}{1{,}6} = 0{,}625:
x=(0,05y)0,625x = (0{,}05y)^{0{,}625}
  1. Verdeel de macht over de factoren:
x=0,050,625⋅y0,625=0,154y0,625\begin{aligned} x &= 0{,}05^{0{,}625} \cdot y^{0{,}625} \\ &= 0{,}154y^{0{,}625} \end{aligned}
!De macht geldt voor allebei

(0,05y)0,625(0{,}05y)^{0{,}625} is niet 0,05y0,6250{,}05y^{0{,}625}. De exponent hoort bij het hele product, dus ook bij 0,05. Bereken 0,050,6250{,}05^{0{,}625} apart met de GR.

≈Controleer met een getal

Kies x=2x = 2 in de oorspronkelijke formule: y=20⋅21,6≈60,6y = 20 \cdot 2^{1{,}6} \approx 60{,}6. Vul y=60,6y = 60{,}6 in de nieuwe formule in: 0,154⋅60,60,625≈2,00{,}154 \cdot 60{,}6^{0{,}625} \approx 2{,}0. Dat klopt.

Even controleren

Snap je het?

Maak xx vrij bij y=5x3y = 5x^3. Schrijf in de vorm x=byqx = by^q en rond af op drie decimalen.

Schrijf K=2,5p0,4K = 2{,}5p^{0{,}4} in de vorm p=bKqp = bK^q. Rond bb af op drie decimalen.

↗Hoe hangt dit samen?

Met y=axpy = ax^p en de vrijgemaakte vorm x=byqx = by^q reken je in de volgende les uit wat er met yy gebeurt als xx verdubbelt, en andersom.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.