Eduqaleeromgeving
5 havoLeeromgeving Wiskunde B · 5 havo H10 Meetkundige berekeningen
0%
Hoofdstuk 10 · Les 9 van 12

Afstand van een punt en van een lijn tot een cirkel

De afstand van een punt tot een cirkel is de lengte van het kortste lijnstuk tussen het punt en de cirkel. Dat kortste lijnstuk ligt altijd op de lijn door het middelpunt. Daarom reken je eerst de afstand tot het middelpunt uit, en trek je daarna de straal eraf, of andersom.

15 min

Na deze les kun je

  • bepalen of een punt op, binnen of buiten een cirkel ligt
  • exact de afstand van een punt tot een cirkel berekenen
  • exact de afstand van een lijn tot een cirkel berekenen

Dit weet je al

Middelpunt en straal van een cirkel, de afstandsformule en de afstand van een punt tot een lijn (les 10.3a).

Binnen, op of buiten

Vergelijk de afstand tot het middelpunt met de straal. Is d(A,M)>rd(A, M) > r, dan ligt AA buiten de cirkel. Is d(A,M)=rd(A, M) = r, dan ligt AA op de cirkel. Is d(A,M)<rd(A, M) < r, dan ligt AA binnen de cirkel.

d(A,c)=d(A,M)−r(A buiten c)d(B,c)=r−d(B,M)(B binnen c)d(k,c)=d(M,k)−r(k buiten c)\displaystyle \begin{aligned} d(A, c) &= d(A, M) - r &&\text{(} A \text{ buiten } c\text{)} \\ d(B, c) &= r - d(B, M) &&\text{(} B \text{ binnen } c\text{)} \\ d(k, c) &= d(M, k) - r &&\text{(} k \text{ buiten } c\text{)} \end{aligned}cc: cirkel met middelpunt MM en straal rr.
De cirkel met middelpunt M(2, 1) en straal 3. De oranje lijnstukken zijn de afstanden van A(-3, 3) (buiten), van B(1, 0) (binnen) en van de lijn k\colon x + y = 10 tot de cirkel. Ze liggen alle drie op een lijn door M.
De cirkel met middelpunt M(2,1)M(2, 1) en straal 3. De oranje lijnstukken zijn de afstanden van A(−3,3)A(-3, 3) (buiten), van B(1,0)B(1, 0) (binnen) en van de lijn k ⁣:x+y=10k\colon x + y = 10 tot de cirkel. Ze liggen alle drie op een lijn door MM.
✎Voorbeeld 1: afstand van een punt tot een cirkel

Gegeven is de cirkel c ⁣:(x−2)2+(y−1)2=9c\colon (x - 2)^2 + (y - 1)^2 = 9. Bereken exact de afstand van A(−3,3)A(-3, 3) tot cc en van B(1,0)B(1, 0) tot cc.

  1. Het middelpunt is M(2,1)M(2, 1) en de straal is r=3r = 3.
  2. De afstand van AA tot MM:
d(A,M)=(−5)2+22=29d(A, M) = \sqrt{(-5)^2 + 2^2} = \sqrt{29}
  1. 29≈5,4>3\sqrt{29} \approx 5{,}4 > 3, dus AA ligt buiten cc:
d(A,c)=29−3d(A, c) = \sqrt{29} - 3
  1. De afstand van BB tot MM:
d(B,M)=(−1)2+(−1)2=2\begin{aligned} d(B, M) &= \sqrt{(-1)^2 + (-1)^2} \\ &= \sqrt{2} \end{aligned}
  1. 2<3\sqrt{2} < 3, dus BB ligt binnen cc:
d(B,c)=3−2d(B, c) = 3 - \sqrt{2}
✎Voorbeeld 2: afstand van een lijn tot een cirkel

Bereken exact de afstand van de lijn k ⁣:x+y=10k\colon x + y = 10 tot de cirkel cc uit voorbeeld 1.

  1. Eerst d(M,k)d(M, k) met het werkschema. De lijn door M(2,1)M(2, 1) loodrecht op kk heeft de vorm x−y=dx - y = d, met d=2−1=1d = 2 - 1 = 1:
l ⁣:x−y=1l\colon x - y = 1
  1. Snijd kk en ll: optellen geeft 2x=112x = 11, dus x=512x = 5\frac{1}{2} en y=412y = 4\frac{1}{2}.
  2. De afstand van MM tot kk:
d(M,k)=(312)2+(312)2=3122\begin{aligned} d(M, k) &= \sqrt{(3\tfrac{1}{2})^2 + (3\tfrac{1}{2})^2} \\ &= 3\tfrac{1}{2}\sqrt{2} \end{aligned}
  1. 3122≈4,9>33\frac{1}{2}\sqrt{2} \approx 4{,}9 > 3, dus kk ligt buiten cc:
d(k,c)=3122−3d(k, c) = 3\tfrac{1}{2}\sqrt{2} - 3
!Eerst kijken waar het punt ligt

Bij een punt binnen de cirkel geeft d(B,M)−rd(B, M) - r een negatief getal. Een afstand is nooit negatief. Controleer dus altijd eerst of het punt binnen of buiten de cirkel ligt. Snijdt of raakt een lijn de cirkel, dan is de afstand 0.

Even controleren

Snap je het?

Ligt P(5,−3)P(5, -3) op, binnen of buiten de cirkel (x−1)2+(y+1)2=16(x - 1)^2 + (y + 1)^2 = 16? Bereken exact d(P,c)d(P, c).

Bereken exact de afstand van de lijn y=7y = 7 tot de cirkel x2+y2−4x−2y=4x^2 + y^2 - 4x - 2y = 4.

↗Hoe hangt dit samen?

Bij twee cirkels werkt het net zo: je rekent via de twee middelpunten. Dat is de volgende les.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.