Verdubbelingstijd en halveringstijd
Een groeipercentage zegt niet meteen hoe snel iets groeit. "Elke 8 jaar twee keer zo veel" geeft vaak een beter beeld. Dat is de verdubbelingstijd. Bij afname gebruik je de halveringstijd: de tijd waarin de helft verdwijnt.
Na deze les kun je
- de verdubbelingstijd en de halveringstijd berekenen met de GR
- bij een gegeven verdubbelingstijd of halveringstijd de groeifactor en het groeipercentage berekenen
- berekenen wanneer er nog een bepaald deel van een hoeveelheid over is
Dit weet je al
Groeifactor en groeipercentage (les 9.1a) en de groeifactor per tijdseenheden (les 9.1b).
Verdubbelen en halveren
De verdubbelingstijd is de tijd waarin een hoeveelheid twee keer zo groot wordt. De halveringstijd is de tijd waarin een hoeveelheid half zo groot wordt. Beide krijgen de letter .
| na de verdubbelingstijd is de beginwaarde verdubbeld | |
| deel door ; de beginwaarde valt weg | |
| zo ook bij de halveringstijd |
De beginwaarde valt weg. De verdubbelingstijd hangt dus alleen van af, niet van hoeveel er is of wanneer je begint te tellen. Van 10 naar 20 duurt even lang als van 500 naar 1000.
Een hoeveelheid neemt jaarlijks met 9% toe. Bereken de verdubbelingstijd in maanden nauwkeurig.
- De groeifactor per jaar is . Los op:
- Voer en in. De optie snijpunt geeft
- Reken het deel achter de komma om naar maanden:
- Afgerond is dat 1 maand. De verdubbelingstijd is 8 jaar en 1 maand (of maanden).
Van halveringstijd naar groeifactor
Is de halveringstijd gegeven, dan is de groeifactor per tijdseenheden gelijk aan . Met een breuk als exponent vind je de groeifactor per tijdseenheid.
Een medicijn in het bloed heeft een halveringstijd van 40 uur.
a. Met hoeveel procent per uur neemt de hoeveelheid af? b. Na hoeveel uur is nog 10% over?
- De groeifactor per 40 uur is :
- De groeifactor per uur:
- De afname is 1,7% per uur.
- Nog 10% over betekent dat de hoeveelheid met is vermenigvuldigd. Los op:
- De optie snijpunt geeft . Na ongeveer 133 uur is nog 10% over.
heeft dezelfde tijdseenheid als de groeifactor. Bereken je met een groeifactor per week, dan krijg je in weken. Wil je dagen, vermenigvuldig dan pas aan het eind met 7.
Snap je het?
Een bevolking groeit met 4,5% per jaar. Bereken de verdubbelingstijd in jaren, op één decimaal.
Een hoeveelheid neemt per week met 15% af. Bereken de halveringstijd in dagen nauwkeurig.
- De groeifactor per week is . Los op:
- De optie snijpunt geeft weken.
- In dagen:
- De halveringstijd is ongeveer 30 dagen.
Een hoeveelheid verdubbelt elke 15 jaar. Bereken het groeipercentage per jaar.
Tot nu toe los je op met de optie snijpunt van de GR. In paragraaf 9.2 leer je de logaritme kennen. Daarmee los je zo'n vergelijking exact op, zonder snijpunt.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.