Exponentiële groei en groeipercentages
Bij exponentiële groei wordt een hoeveelheid per tijdseenheid steeds met hetzelfde getal vermenigvuldigd. Vaak krijg je dat getal niet direct, maar een percentage: "elk jaar 4% erbij" of "elke maand 7% eraf". In deze les reken je zo'n groeipercentage om naar een groeifactor en stel je de formule op.
Na deze les kun je
- de beginwaarde en de groeifactor herkennen in
- een groeipercentage omrekenen naar een groeifactor, en andersom
- bij een procentuele verandering per tijdseenheid de formule opstellen en ermee rekenen
Dit weet je al
Je kunt rekenen met procenten en machten, en met de optie snijpunt van de GR een vergelijking oplossen.
De formule bij exponentiële groei
Bij exponentiële groei wordt de hoeveelheid per tijdseenheid met hetzelfde getal vermenigvuldigd. Dat getal is de groeifactor per tijdseenheid, met de letter . De hoeveelheid op is de beginhoeveelheid of beginwaarde .
| op | de beginwaarde |
| op | na één tijdseenheid één keer met vermenigvuldigd |
| op | na twee tijdseenheden twee keer |
| na tijdseenheden keer met vermenigvuldigd |
Is , dan neemt toe. Is , dan neemt af. Ook dat heet exponentiële groei.
Groeipercentage en groeifactor
Neemt een hoeveelheid per jaar met 6,5% toe, dan heb je na een jaar van wat je had. Dat is keer . Neemt een hoeveelheid per jaar met 6,5% af, dan houd je over: keer .
| er komt van bij | |
| haal buiten haakjes: dat is de groeifactor | |
| bij een afname gaat er af |
Andersom gaat het net zo. Bij hoort een toename van 18,3%. Bij hoort een afname van .
In een meer leefden op 1 januari 2018 naar schatting 3600 snoeken. Het aantal neemt elk jaar met 6,5% af.
a. Stel de formule op van het aantal snoeken , met in jaren en op 1 januari 2018. b. Op 1 januari van welk jaar zijn er voor het eerst minder dan 2000 snoeken?
- Een afname van 6,5% geeft
- Met wordt de formule
- Los op . Voer beide kanten in op de GR; de optie snijpunt geeft
- Op zijn er nog meer dan 2000, op niet meer. Dat is op 1 januari 2027.
"Met hoeveel neemt toe in het tiende jaar?" Het tiende jaar loopt van tot . Bereken dus , niet en niet .
Snap je het?
Geef de groeifactor bij een toename van 7,4% per jaar en bij een afname van 0,8% per dag.
Bij een exponentiële groei is de groeifactor 2,15 per jaar. Wat is het groeipercentage?
Een hoeveelheid is op gelijk aan 250 en neemt elk jaar met 6% toe. Met hoeveel neemt hij toe in het tiende jaar? Rond af op één decimaal.
- De formule:
- Het tiende jaar loopt van tot :
- De toename is 25,3.
Een groeifactor hoort altijd bij een tijdseenheid. In de volgende les reken je een groeifactor per jaar om naar een groeifactor per maand, en een groeipercentage per week naar een groeipercentage per dag.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.