Variabelen vrijmaken bij exponentiële en logaritmische formules
In les 9.2a loste je vergelijkingen als exact op. Met precies dezelfde twee regels maak je een variabele vrij in een formule. Het enige verschil: aan de andere kant staat nu geen getal, maar een letter.
Na deze les kun je
- bij een exponentiële formule de variabele in de exponent vrijmaken
- bij een logaritmische formule de variabele binnen de logaritme vrijmaken
- twee formules combineren door eerst vrij te maken en dan te substitueren
Dit weet je al
Van macht naar logaritme en terug (les 9.2a): en .
Zelfde regels, andere letters
Je werkt steeds in dezelfde volgorde:
- Zet de macht of de logaritme alleen aan één kant.
- Gebruik de regel die van een macht een logaritme maakt, of van een logaritme een macht.
- Maak de variabele verder vrij met gewone bewerkingen.
Staat de variabele die je zoekt rechts van het isgelijkteken, verwissel dan eerst het linker- en het rechterlid. Dan lees je de stappen gewoon van links naar rechts.
Maak vrij bij .
- Zet de macht alleen:
- Gebruik :
- Tel 1 op en deel door 3:
Schrijf als functie van bij .
- Verwissel de leden en zet de logaritme alleen:
- Gebruik :
- Trek 1 af en deel door 2:
Bij mag je niet meteen schrijven . De 5 hoort niet bij de macht. Haal eerst alles wat niet bij de macht hoort naar de andere kant. Bij deel je eerst door 3.
Twee formules combineren
Soms hangt af van en ook van , en wil je uitdrukken in . Dan maak je eerst vrij in de eerste formule. Daarna substitueer je de tweede formule: je vult voor de uitdrukking in in.
Gegeven zijn en . Druk uit in .
- Maak vrij in de eerste formule:
- Substitueer :
Kies een handig getal en reken het in beide formules na. Neem in voorbeeld 3 . Dan is en . Controle in de eerste formule: . Dat klopt.
Snap je het?
Maak vrij bij .
- Deel door 3:
- Van macht naar logaritme:
- Dus .
Maak vrij bij .
- Zet de logaritme alleen:
- Van logaritme naar macht: .
Schrijf als functie van bij .
- Zet de macht alleen:
- Van macht naar logaritme:
- Dus .
Gegeven zijn en . Druk uit in .
- Maak vrij:
- Substitueer : .
Tot nu toe had elke logaritme een grondtal dat je erbij schreef. In de volgende les komt de logaritme met grondtal 10, die op de GR een eigen toets heeft.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.