Eduqaleeromgeving
5 havoLeeromgeving Wiskunde B · 5 havo H10 Meetkundige berekeningen
0%
Hoofdstuk 10 · Les 2 van 12

De sinusregel en de cosinusregel

In een driehoek zonder rechte hoek werken sinus, cosinus en tangens niet direct. Dan gebruik je de sinusregel of de cosinusregel. Ze gelden in elke driehoek, ook als er een stompe hoek in zit. Het lastigste is kiezen welke van de twee je nodig hebt.

15 min

Na deze les kun je

  • kiezen tussen de sinusregel en de cosinusregel
  • met de sinusregel een zijde of een hoek berekenen, en herkennen wanneer de hoek stomp is
  • met de cosinusregel een zijde of een hoek berekenen

Dit weet je al

Sinus en cosinus in een rechthoekige driehoek (les 10.1a). In driehoek ABCABC heet de zijde tegenover ∠A\angle A de zijde aa, tegenover ∠B\angle B de zijde bb en tegenover ∠C\angle C de zijde cc.

De twee regels

asin⁡(∠A)=bsin⁡(∠B)=csin⁡(∠C)\displaystyle \frac{a}{\sin(\angle A)} = \frac{b}{\sin(\angle B)} = \frac{c}{\sin(\angle C)}ExamenformulebladIn elke driehoek ABCABC. Nodig: een zijde met de hoek ertegenover.
a2=b2+c2−2bc⋅cos⁡(∠A)\displaystyle a^2 = b^2 + c^2 - 2bc \cdot \cos(\angle A)ExamenformulebladIn elke driehoek ABCABC; zo ook voor b2b^2 en c2c^2. Nodig: twee zijden en de hoek ertussen, of drie zijden.

Je kiest zo:

gegeven gevraagd regel
een zijde met de overstaande hoek, en nog een zijde of hoek zijde of hoek sinusregel
twee zijden en de ingesloten hoek de derde zijde cosinusregel
drie zijden een hoek cosinusregel
Bij \angle A = 35^\circ, AC = 8 en BC = 5 passen twee driehoeken: met B_1 (blauw, \angle B scherp) en met B_2 (donkerblauw, \angle B stomp). De oranje boog laat zien dat B_1 en B_2 allebei op afstand 5 van C liggen.
Bij ∠A=35∘\angle A = 35^\circ, AC=8AC = 8 en BC=5BC = 5 passen twee driehoeken: met B1B_1 (blauw, ∠B\angle B scherp) en met B2B_2 (donkerblauw, ∠B\angle B stomp). De oranje boog laat zien dat B1B_1 en B2B_2 allebei op afstand 5 van CC liggen.

Pas op bij de sinusregel

Met de sinusregel vind je eerst sin⁡(∠B)\sin(\angle B). De GR geeft dan een scherpe hoek. Maar ook 180∘180^\circ min die hoek heeft dezelfde sinus, want sin⁡(180∘−α)=sin⁡(α)\sin(180^\circ - \alpha) = \sin(\alpha). Kijk dus in de figuur of de hoek stomp is.

✎Voorbeeld 1: sinusregel met een stompe hoek

In driehoek ABCABC is ∠A=35∘\angle A = 35^\circ, AC=8AC = 8 en BC=5BC = 5. In de figuur is ∠B\angle B stomp. Bereken ∠B\angle B.

  1. BCBC ligt tegenover ∠A\angle A en ACAC tegenover ∠B\angle B. De sinusregel geeft:
5sin⁡(35∘)=8sin⁡(∠B)\frac{5}{\sin(35^\circ)} = \frac{8}{\sin(\angle B)}
  1. Kruislings vermenigvuldigen:
sin⁡(∠B)=8sin⁡(35∘)5=0,917…\begin{aligned} \sin(\angle B) &= \frac{8\sin(35^\circ)}{5} \\ &= 0{,}917\ldots \end{aligned}
  1. De GR geeft ∠B≈66,6∘\angle B \approx 66{,}6^\circ. Maar ∠B\angle B is stomp, dus
∠B=180∘−66,59…∘≈113,4∘\angle B = 180^\circ - 66{,}59\ldots^\circ \approx 113{,}4^\circ
✎Voorbeeld 2: cosinusregel

a. Van driehoek ABCABC is a=8a = 8, b=5b = 5 en c=6c = 6. Bereken ∠A\angle A. b. Van driehoek PQRPQR is PQ=7PQ = 7, PR=4PR = 4 en ∠P=120∘\angle P = 120^\circ. Bereken QRQR in twee decimalen.

  1. Drie zijden, dus de cosinusregel:
82=52+62−2⋅5⋅6⋅cos⁡(∠A)64=61−60cos⁡(∠A)\begin{aligned} 8^2 &= 5^2 + 6^2 - 2 \cdot 5 \cdot 6 \cdot \cos(\angle A) \\ 64 &= 61 - 60\cos(\angle A) \end{aligned}
  1. Maak cos⁡(∠A)\cos(\angle A) vrij:
60cos⁡(∠A)=−3cos⁡(∠A)=−0,05∠A≈92,9∘\begin{aligned} 60\cos(\angle A) &= -3 \\ \cos(\angle A) &= -0{,}05 \\ \angle A &\approx 92{,}9^\circ \end{aligned}
  1. Twee zijden en de ingesloten hoek, dus de cosinusregel:
QR2=72+42−56cos⁡(120∘)=65+28=93\begin{aligned} QR^2 &= 7^2 + 4^2 - 56 \cos(120^\circ) \\ &= 65 + 28 \\ &= 93 \end{aligned}
  1. Dus QR=93≈9,64QR = \sqrt{93} \approx 9{,}64.
≈De cosinusregel ziet een stompe hoek zelf

Bij de cosinusregel is de cosinus van een stompe hoek negatief. De GR geeft dan meteen de stompe hoek, zoals 92,9∘92{,}9^\circ in voorbeeld 2. Bij de cosinusregel hoef je dus niet op te letten, bij de sinusregel wel.

Even controleren

Snap je het?

In driehoek ABCABC is ∠A=50∘\angle A = 50^\circ, ∠B=60∘\angle B = 60^\circ en BC=7BC = 7. Bereken ACAC in twee decimalen.

Van driehoek KLMKLM is KL=4KL = 4, LM=6LM = 6 en KM=9KM = 9. Bereken de grootste hoek.

Waarom kan de sinusregel bij een gegeven sin⁡(∠B)=0,6\sin(\angle B) = 0{,}6 twee hoeken geven?

↗Hoe hangt dit samen?

Vaak heb je de sinusregel of de cosinusregel meer dan één keer nodig, in verschillende driehoeken. Dan helpt een stappenplan. Dat is de volgende les.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.