Bij 1,09T=2 zocht je met de GR de exponent T. Het antwoord bleef een benadering. Met de logaritme kun je zo'n exponent exact opschrijven. In deze les herhaal je wat een logaritme is en los je er exponentiële en logaritmische vergelijkingen mee op.
20 min
Na deze les kun je
logaritmen exact berekenen, zoals 3log(81) en 2log(81)
een logaritmische vergelijking oplossen met glog(B)=A⇒B=gA
een exponentiële vergelijking exact oplossen met gA=B⇒A=glog(B)
een exponentiële vergelijking oplossen door toe te werken naar gA=gB
Dit weet je al
Machten met negatieve en gebroken exponenten, zoals 2−3=81 en 421=2.
De logaritme
2log(32) is de exponent waarmee je 2 tot de macht moet nemen om 32 te krijgen. Omdat 25=32, is 2log(32)=5. Het getal 2 heet het grondtal.
glog(ga)=aglog(x) bestaat alleen als x>0, g>0 en g=1.
Zo leid je hem af
glog(x) is de exponent waarmee g…=x
dit is de betekenis van de logaritme
ga=ga
bij x=ga is die exponent a
glog(ga)=a
dus de logaritme van ga is a
Zo is 3log(81)=3log(34)=4 en 2log(81)=2log(2−3)=−3. Ook 5log(1)=5log(50)=0.
De grafieken van y=2x (blauw) en y=2log(x) (donkerblauw) zijn elkaars spiegelbeeld in de lijn y=x (grijs, gestippeld). De grafiek van y=2log(x) ligt helemaal rechts van de y-as.
!Alleen positieve getallen
2log(−8) bestaat niet: geen enkele macht van 2 is negatief. Ook 2log(0) bestaat niet. En een vergelijking als 2x=−4 heeft geen oplossing.
Vergelijkingen exact oplossen
Uit 3log(x)=4 volgt x=34=81, want 3log(34)=4. Andersom volgt uit 2x=30 dat x de exponent is waarmee 2 tot de macht 30 geeft. Dat is x=2log(30). Daarmee is 2x=30exact opgelost.
glog(B)=AgA=B⇒B=gA⇒A=glog(B)A en B mogen uitdrukkingen in x zijn; B>0.
Zo leid je hem af
glog(B)=A
A is de exponent waarmee g tot de macht B geeft
gA=B
dat staat hier, andersom geschreven
A=glog(B)
en omgekeerd: A is de exponent die bij B hoort
✎Voorbeeld 1: een logaritmische vergelijking
Los exact op: 2log(3x−1)+4=7.
Zet de logaritme alleen:
2log(3x−1)=3
Gebruik glog(B)=A⇒B=gA:
3x−1=23=8
Maak x vrij:
3xx=9=3
✎Voorbeeld 2: een exponentiële vergelijking
Los exact op: 2⋅5x+1=14.
Zet de macht alleen:
5x+1=7
Gebruik gA=B⇒A=glog(B):
x+1=5log(7)
Maak x vrij:
x=−1+5log(7)
≈Toewerken naar g^A = g^B
Soms kun je beide kanten als macht van hetzelfde grondtal schrijven. Bij 4+3x−2=31 krijg je 3x−2=27=33. Uit gA=gB volgt A=B, dus x−2=3 en x=5. Dat is korter dan x=2+3log(27), en hetzelfde.
Even controleren
Snap je het?
Bereken exact 3log(81), 2log(81) en 4log(2).
3log(34)=4, 2log(2−3)=−3 en 4log(421)=21, want 421=4=2.
Los exact op: 3log(2x+3)=2.
Van logaritme naar macht:
2x+3=32=9
Maak x vrij: 2x=6, dus x=3.
Los exact op: 3+2x−1=10.
Zet de macht alleen:
2x−1=7
Van macht naar logaritme:
x−1=2log(7)
Dus x=1+2log(7).
Los exact op: 5⋅32x=45.
32x=9=32, dus 2x=2 en x=1.
↗Hoe hangt dit samen?
Met dezelfde twee regels maak je in de volgende les een variabele vrij in een formule, zoals x in y=4+23x−1.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.