Eduqaleeromgeving
5 havoLeeromgeving Wiskunde B · 5 havo H10 Meetkundige berekeningen
0%
Hoofdstuk 10 · Les 4 van 12

Omtrek en oppervlakte van meetkundige figuren

Voor de oppervlakte van een driehoek heb je een basis en een hoogte nodig. Vaak is die hoogte niet gegeven. Je berekent hem dan met goniometrie, soms in één stap en soms met een vergelijking die je met de GR oplost.

20 min

Na deze les kun je

  • de oppervlakte van een driehoek, parallellogram, trapezium, cirkel en cirkelsector berekenen
  • een ontbrekende hoogte berekenen met sinus, cosinus of tangens
  • met een stappenplan een vergelijking opstellen en met de GR oplossen om een lengte te vinden

Dit weet je al

Goniometrie in rechthoekige driehoeken en een stappenplan maken (les 10.1a en 10.1c).

De formules

Odriehoek=12⋅b⋅hOparallellogram=b⋅hOtrapezium=12(a+b)⋅h\displaystyle \begin{aligned} O_\text{driehoek} &= \tfrac{1}{2} \cdot b \cdot h \\ O_\text{parallellogram} &= b \cdot h \\ O_\text{trapezium} &= \tfrac{1}{2}(a + b) \cdot h \end{aligned}bb: basis, hh: hoogte loodrecht op de basis; bij het trapezium zijn aa en bb de twee evenwijdige zijden.
omtrek cirkel=2πrOcirkel=πr2Osector=α360⋅πr2booglengte=α360⋅2πr\displaystyle \begin{aligned} \text{omtrek cirkel} &= 2\pi r \\ O_\text{cirkel} &= \pi r^2 \\ O_\text{sector} &= \frac{\alpha}{360} \cdot \pi r^2 \\ \text{booglengte} &= \frac{\alpha}{360} \cdot 2\pi r \end{aligned}rr: straal, α\alpha: middelpuntshoek van de sector in graden.

Ontbreekt de hoogte, dan zoek je een rechthoekige driehoek waarin de hoogte een zijde is. Bij driehoek ABCABC met AC=6AC = 6 en ∠A=40∘\angle A = 40^\circ is de hoogte uit CC op ABAB gelijk aan h=6sin⁡(40∘)h = 6\sin(40^\circ).

Een hoek gelijk aan x stellen

Soms weet je van een driehoek de stukken van de basis aan beide kanten van de hoogte, en de tophoek. Dan is er geen driehoek waarin je de hoogte direct kunt berekenen. Je stelt dan een deel van de tophoek gelijk aan xx, en drukt de hoogte op twee manieren uit.

Driehoek ABC met hoogtelijn CD, AD = 2, DB = 5 en \angle ACB = 100^\circ. De hoek \angle ACD heet x (oranje); dan is \angle BCD = 100^\circ - x.
Driehoek ABCABC met hoogtelijn CDCD, AD=2AD = 2, DB=5DB = 5 en ∠ACB=100∘\angle ACB = 100^\circ. De hoek ∠ACD\angle ACD heet xx (oranje); dan is ∠BCD=100∘−x\angle BCD = 100^\circ - x.
✎Voorbeeld: oppervlakte met een vergelijking

In driehoek ABCABC is CDCD de hoogtelijn, met AD=2AD = 2, DB=5DB = 5 en ∠ACB=100∘\angle ACB = 100^\circ. Bereken de oppervlakte van driehoek ABCABC in twee decimalen.

Stappenplan: (1) stel ∠ACD=x\angle ACD = x en druk CDCD uit in xx; (2) druk met ∠BCD=100∘−x\angle BCD = 100^\circ - x ook CDCD uit in xx; (3) stel ze gelijk en los op; (4) bereken de oppervlakte.

  1. In driehoek ACDACD is tan⁡(x)=2CD\tan(x) = \frac{2}{CD}, dus
CD=2tan⁡(x)CD = \frac{2}{\tan(x)}
  1. In driehoek BCDBCD is tan⁡(100∘−x)=5CD\tan(100^\circ - x) = \frac{5}{CD}, dus
CD=5tan⁡(100∘−x)CD = \frac{5}{\tan(100^\circ - x)}
  1. Los op met de GR (in graden), met de optie snijpunt:
2tan⁡(x)=5tan⁡(100∘−x)\frac{2}{\tan(x)} = \frac{5}{\tan(100^\circ - x)}

Dit geeft x=37,51…x = 37{,}51\ldots en CD=2tan⁡(37,51…∘)=2,604…CD = \frac{2}{\tan(37{,}51\ldots^\circ)} = 2{,}604\ldots

  1. De oppervlakte:
O(△ABC)=12⋅7⋅2,604…≈9,12\begin{aligned} O(\triangle ABC) &= \tfrac{1}{2} \cdot 7 \cdot 2{,}604\ldots \\ &\approx 9{,}12 \end{aligned}
!GR in graden

Zet de GR in graden (DEG) voordat je een vergelijking met tan⁡(x)\tan(x) oplost. Kies ook een venster dat past: xx ligt hier tussen 00 en 100100.

Even controleren

Snap je het?

Van parallellogram ABCDABCD is AB=8AB = 8, AD=5AD = 5 en ∠A=55∘\angle A = 55^\circ. Bereken de oppervlakte in twee decimalen.

Een cirkel heeft straal 3. Bereken de oppervlakte van een sector met middelpuntshoek 60∘60^\circ en de lengte van de bijbehorende boog. Rond af op twee decimalen.

Bereken in de driehoek uit het voorbeeld ∠A\angle A in één decimaal.

↗Hoe hangt dit samen?

In de volgende les gaat het om omtrek en oppervlakte bij grafieken. Daar haal je de lengten niet uit goniometrie, maar uit het functievoorschrift en de afgeleide.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.