Waarnemen in het heelal
Sterrenwachten staan vaak hoog in de bergen op afgelegen plekken, en de beste telescopen zweven zelfs in de ruimte. Waarom eigenlijk?
Na deze les kun je
- uitleggen welke straling de atmosfeer doorlaat
- optische, radio- en ruimtetelescopen vergelijken
Dit weet je al
Het elektromagnetisch spectrum (hoofdstuk 10).
Straling uit het heelal
Uit het heelal komt niet alleen zichtbaar licht, maar ook gamma, röntgen, uv, infrarood en radiogolven. Niet alles bereikt het aardoppervlak: de atmosfeer absorbeert een groot deel.
Zie ook Binas 30E.
Soorten telescopen
| telescoop | straling | voor- en nadelen |
|---|---|---|
| optische telescoop | zichtbaar licht | vangt meer licht dan het oog en vergroot; last van stadslicht, wolken, stof en luchtonrust |
| radiotelescoop | radiogolven | werkt dag en nacht en door wolken heen; kijkt door gaswolken heen; minder scherp beeld |
| ruimtetelescoop | alle golflengtes | geen last van de atmosfeer; duur |
- Daarom staan optische observatoria hoog (minder atmosfeer boven je) en afgelegen (geen stadslicht).
- Met gamma- en röntgenstraling bekijk je het hete heelal (sterexplosies, zwarte gaten); met infrarood het koude heelal (vorming van sterren).
- Met radiotelescopen ontdekten Nederlandse astronomen de spiraalstructuur van de Melkweg, via de 21-cm-straling van koud waterstofgas.
Een radiotelescoop vangt elektromagnetische golven op, geen geluid. In de ruimte kan geen geluid bestaan.
Snap je het?
Waarom moet een röntgentelescoop in de ruimte staan?
Noem een voordeel van een radiotelescoop boven een optische telescoop.
In de volgende les bepaal je uit het licht van een ster haar temperatuur en samenstelling.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.