Dag, seizoenen en maanfasen
Op een foto met lange sluitertijd beschrijven de sterren cirkels rond de Poolster. Toch bewegen de sterren niet: jij draait mee met de aarde.
Na deze les kun je
- de schijnbare dagelijkse beweging van zon en sterren verklaren
- uitleggen waardoor seizoenen ontstaan
- de maanfasen verklaren
Dit weet je al
De bouw van het zonnestelsel (les 11.1a).
Schijnbare beweging en seizoenen
- De aarde draait in ongeveer een dag om haar as. Daardoor lijken zon, maan en sterren elke dag rond te draaien: een schijnbare beweging.
- De Poolster ligt in het verlengde van de aardas en staat daardoor stil, precies in het noorden.
- De aardas staat scheef op het baanvlak (66,6°). In juni helt het noordelijk halfrond naar de zon toe: de zon staat hoger en de dagen zijn langer (zomer). In december helt het noordelijk halfrond van de zon af (winter).
De seizoenen komen niet doordat de aarde in de zomer dichter bij de zon staat. Ze komen door de schuine stand van de aardas.
Maanfasen
De maan draait in 27,3 dagen om de aarde en weerkaatst zonlicht. De zon verlicht altijd de helft van de maan, maar wij zien vanaf de aarde steeds een ander deel van die verlichte helft: de maanfasen of schijngestalten.
- Nieuwe maan: maan tussen aarde en zon; je ziet de donkere kant.
- Eerste kwartier: je ziet de rechterhelft verlicht (vanaf het noordelijk halfrond).
- Volle maan: aarde tussen zon en maan; je ziet de hele verlichte kant.
- Laatste kwartier: je ziet de linkerhelft verlicht.
Ook Venus en Mercurius vertonen schijngestalten, omdat ze dichter bij de zon staan dan de aarde.
Snap je het?
Waarom staat de Poolster stil aan de hemel?
Waar staat de maan bij volle maan?
In paragraaf 11.2 zie je welke kracht de maan en de planeten in hun baan houdt.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.