Medische beeldvorming
Artsen kijken in je lichaam zonder te snijden: met röntgenstraling, gammastraling, geluid of een magneet. Je leert hoe straling door weefsel wordt geabsorbeerd, hoe je de stralingsbelasting berekent en hoe je je beschermt, en waarom echografie en MRI geen stralingsbelasting geven.
Zo bouwt dit hoofdstuk op
Het hoofdstuk heeft vier onderwerpen. De formules staan in Binas 35E2 (fotonen) en 35E3 (verzwakking en dosis). Het elektromagnetisch spectrum staat in Binas 19B, halveringsdiktes in Binas 28F, weegfactoren en dosislimieten in Binas 27D en de technieken van medische beeldvorming in Binas 29.
Bij elke formule staat een label: Binas betekent dat je de formule in Binas kunt opzoeken. Zelf afleiden betekent dat hij er niet in staat: je moet de redenering zelf kunnen geven.
De lessen
- 10.1aElektromagnetische straling en fotonenElektromagnetische straling is een golf met c = f · λ, maar ook een stroom fotonen met energie E = h · f. Van radiogolven naar gammastraling neemt de frequentie en de fotonenergie toe. Uv, röntgen- en gammastraling zijn ioniserend.Nog niet gelezen
- 10.2aAbsorptie en halveringsdikteHoeveel röntgen- of gammastraling een stof absorbeert, hangt af van de fotonenergie, de dichtheid en de dikte. De halveringsdikte is de dikte waarbij de helft van de straling is doorgelaten. Na n halveringsdiktes is de intensiteit I = I₀ · (½)ⁿ, met n = d / d½.Nog niet gelezen
- 10.2bRöntgenfoto, CT-scan en nucleaire diagnostiekEen röntgenfoto gebruikt het verschil in absorptie tussen weefsels. Contrastvloeistof maakt zachte delen zichtbaar. Een CT-scanner maakt opnames vanuit veel richtingen en geeft een 3D-beeld. Bij nucleaire diagnostiek komt de straling van een tracer in het lichaam en vang je die op met een gammacamera.Nog niet gelezen
- 10.3aStralingsdosis en equivalente dosisDe stralingsdosis D is de geabsorbeerde stralingsenergie per kilogram weefsel, in gray. Alfastraling doet meer schade dan bèta- of gammastraling; daarom vermenigvuldig je met de stralingsweegfactor: de equivalente dosis H = w_R · D, in sievert.Nog niet gelezen
- 10.3bEffectieve dosis en stralingsbeschermingDe effectieve totale lichaamsdosis E is een gewogen som van de equivalente doses per orgaan, met orgaanweegfactoren. Achtergrondstraling geeft ongeveer 2,4 mSv per jaar. De dosislimiet is 1 mSv per jaar voor het publiek en 20 mSv voor stralingswerkers. Bescherm je met afstand, tijd en afscherming.Nog niet gelezen
- 10.4aEchografie en MRIEchografie gebruikt ultrasone geluidspulsen die op grensvlakken tussen weefsels terugkaatsen. Uit de tijd tot de echo volgt de diepte: het geluid legt de afstand heen en terug af. MRI gebruikt een sterk magnetisch veld en radiopulsen die op waterstofatomen werken. Beide geven geen stralingsbelasting.Nog niet gelezen