Röntgenfoto, CT-scan en nucleaire diagnostiek
Een röntgenfoto laat zien dát er een tumor in de long zit, maar niet hoe diep. Daarvoor zijn andere technieken nodig.
Na deze les kun je
- uitleggen hoe een röntgenfoto ontstaat
- het nut van contrastvloeistof uitleggen
- CT-scan en nucleaire diagnostiek beschrijven en vergelijken
Dit weet je al
Absorptie en halveringsdikte (les 10.2a).
Röntgenfoto
- Röntgenstraling gaat door het lichaam naar een detector of fotografische plaat.
- Bot absorbeert veel straling: op de foto wit. Zacht weefsel laat veel door: donker.
- Fluoroscopie: langere tijd een lage dosis voor bewegend beeld, bijvoorbeeld tijdens het dotteren.
Contrastvloeistof
Zacht weefsel, zoals darmen of bloedvaten, absorbeert te weinig straling om goed te zien. Een contrastvloeistof met een stof van grote dichtheid lost dat op:
- jodium in het bloed: bloedvaten worden zichtbaar (angiografie);
- bariumpap drinken: de darmen worden zichtbaar.
CT-scan
- Een röntgenbron en detectoren draaien om de patiënt heen.
- De computer maakt van alle opnames dwarsdoorsneden en een 3D-beeld.
- Beter contrast dan een röntgenfoto; ook zacht weefsel is te zien.
- Nadelen: meer stralingsbelasting en duurder.
Nucleaire diagnostiek
- De patiënt krijgt een radioactieve stof (een gammastraler) als tracer.
- De tracer hoopt zich op in snelgroeiend weefsel, zoals een tumor, of in een orgaan.
- Een gammacamera vangt de straling op. Draait de camera rond, dan krijg je een 3D-beeld: een SPECT-scan.
- De straling komt hier van binnenuit: de patiënt is radioactief besmet.
- Een veelgebruikte tracer is technetium-99m, met een halveringstijd van 6 uur. Na enkele dagen is de besmetting vrijwel weg.
Een overzicht van alle technieken staat in Binas 29.
Bij een röntgenfoto of CT-scan word je bestraald: de straling komt van buiten. Bij nucleaire diagnostiek ben je besmet: de bron zit in je lichaam.
De halveringsdikte gaat over de dikte van een stof die straling tegenhoudt. De halveringstijd gaat over de tijd waarin de helft van de kernen vervalt.
Snap je het?
Waarom gebruikt een tracer liefst een gammastraler en geen alfastraler?
Waarom heeft een tracer liefst een korte halveringstijd?
In paragraaf 10.3 bereken je hoeveel straling het lichaam ontvangt.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.