Productregel, quotiëntregel, raaklijnen en toppen
In veel functies staat een sinus of cosinus samen met een andere functie, vermenigvuldigd of als breuk. Dan heb je de productregel of de quotiëntregel nodig. Met de afgeleide stel je daarna exact een raaklijn op of bereken je exact de toppen.
Na deze les kun je
- functies met sinus, cosinus of tangens differentiëren met de productregel en de quotiëntregel
- de afgeleide zo ver mogelijk herleiden
- exact een vergelijking van een raaklijn opstellen en exact toppen berekenen
Dit weet je al
De afgeleiden van , en en de kettingregel (les 8.4b). Goniometrische vergelijkingen exact oplossen (paragraaf 8.3).
Productregel en quotiëntregel
Differentieer .
- Neem en , dan en .
- Productregel:
Differentieer en herleid zo ver mogelijk.
- Teller met afgeleide ; noemer met afgeleide .
- Quotiëntregel:
- Werk de teller uit:
- Gebruik :
Kom je in een afgeleide en samen tegen, kijk dan of je ze kunt samennemen tot 1. Vaak wordt de afgeleide daarna veel korter.
Raaklijnen en toppen
Een raaklijn en toppen bereken je zoals je gewend bent. Het verschil: met de exacte-waarden-cirkel kun je alles exact uitrekenen.
Stel langs algebraïsche weg een vergelijking op van de raaklijn aan de grafiek van in het punt met .
- Het punt:
- De helling:
- De raaklijn is . Vul het punt in:
- De raaklijn is .
Bereken exact de toppen van op het domein .
- Differentieer:
- Los op :
- In : .
- Bereken de -waarden:
- Met een schets (of de GR): maximum en minimum .
Bij "bereken exact" of "langs algebraïsche weg" gebruik je de GR alleen om te controleren. In het antwoord staan dan en wortels, geen afgeronde getallen.
Snap je het?
Differentieer .
- Productregel met en , met afgeleide (kettingregel):
Differentieer .
Stel exact een vergelijking op van de raaklijn aan de grafiek van in het punt met .
- Het punt: .
- De helling:
- Vul het punt in bij :
- De raaklijn is .
Dit is de laatste les van hoofdstuk 8. Met de formulekaart (knop bovenin) heb je alle regels van het hoofdstuk bij elkaar. Herhaal vooral de exacte-waarden-cirkel en de regels voor de rijtjes oplossingen: die heb je bij bijna elke opgave nodig.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.