Sinus, cosinus en tangens op de eenheidscirkel
Tot nu toe gebruikte je sinus, cosinus en tangens alleen in een rechthoekige driehoek, dus voor hoeken tussen 0° en 90°. Met de eenheidscirkel kun je ze voor élke hoek gebruiken, ook voor 130°, 480° of −45°.
Na deze les kun je
- de exacte waarden van sinus, cosinus en tangens bij 30°, 45° en 60° geven
- uitleggen wat de eenheidscirkel en de draaiingshoek zijn
- bij een draaiingshoek de coördinaten van het punt op de eenheidscirkel geven
- sinus, cosinus en tangens van veelvouden van 90° aflezen
Dit weet je al
In een rechthoekige driehoek is , en . Je kunt de stelling van Pythagoras gebruiken en wortels herleiden.
Exacte waarden bij 30°, 45° en 60°
Twee driehoeken geven je exacte waarden, zonder GR:
- In een gelijkbenige rechthoekige driehoek (hoeken 45°, 45°, 90°) verhouden de zijden zich als .
- In een rechthoekige driehoek met hoeken 30° en 60° verhouden de zijden zich als (de korte rechthoekszijde ligt tegenover 30°, de schuine zijde is 2).
Uit die verhoudingen volgt bijvoorbeeld en .
| hoek | 30° | 45° | 60° |
|---|---|---|---|
| sinus | |||
| cosinus | |||
| tangens |
De sinus loopt op van 30° naar 60°: , , . De cosinus is dezelfde rij achterstevoren. En de tangens is steeds sinus gedeeld door cosinus.
Bereken exact .
- Vul de exacte waarden in:
- Reken uit, met :
De eenheidscirkel en de draaiingshoek
De eenheidscirkel is de cirkel met middelpunt en straal 1. Een punt begint in en draait over de cirkel. De hoek heet de draaiingshoek van , met de letter . Het eerste been van de hoek is altijd de positieve -as.
- Draait tegen de wijzers van de klok in, dan is positief.
- Draait met de wijzers van de klok mee, dan is negatief.
- Een draaiingshoek kan groter zijn dan 360°: bij 480° draait eerst één keer rond en dan nog 120°.
Bij een scherpe hoek is de schuine zijde van een rechthoekige driehoek. Dan is en . Voor alle andere hoeken spreken we af dat het ook zo is.
| bij een scherpe hoek: overstaande zijde gedeeld door de schuine zijde | |
| de straal is 1; zo gaat het ook met | |
| overstaande gedeeld door aanliggende; dit is de definitie voor elke hoek |
Bij draaiingshoek hoort het punt . Bereken de coördinaten van op twee decimalen.
- De -coördinaat is de cosinus (GR in graden):
- De -coördinaat is de sinus:
- Dus . Dat klopt met de figuur: bij 130° ligt linksboven.
Veelvouden van 90°
Bij 0°, 90°, 180° en 270° ligt op een as. Dan lees je sinus en cosinus direct af:
| 0° | 90° | 180° | 270° | |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 1 | 0 | −1 | |
| 1 | 0 | −1 | 0 |
Zo is . Maar , en delen door 0 kan niet: bestaat niet. Hetzelfde geldt voor 270°.
Bij 450° ligt op dezelfde plek als bij . Dus . Trek er steeds 360° af (of tel 360° op) tot je een hoek tussen 0° en 360° hebt.
Snap je het?
Bereken exact .
- Vul de exacte waarden in:
- Reken uit, met :
Geef , en .
Bij draaiingshoek hoort het punt . In welk kwadrant ligt , en wat zijn de coördinaten op twee decimalen?
Nu je bij een hoek het punt kunt vinden, ga je in de volgende les andersom: bij een gegeven of de hoek berekenen. Dan heb je de symmetrie van de cirkel nodig.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.