Eduqaleeromgeving
4 vwoLeeromgeving Wiskunde B · 4 vwo H8 Goniometrische functies
0%
Hoofdstuk 8 · Les 6 van 15

Een formule van een sinusoïde opstellen

Bij een gegeven sinusoïde stel je een formule op door de vier kenmerken terug te rekenen. Je hebt daarvoor een hoogste punt en een laagste punt nodig (of twee opvolgende toppen en de evenwichtsstand).

15 min

Na deze les kun je

  • uit de toppen de evenwichtsstand, de amplitude en de periode berekenen
  • bij een sinusoïde een formule opstellen met een sinus of een cosinus, met b>0b > 0
  • een formule opstellen bij een periodiek verschijnsel in een context

Dit weet je al

De vier kenmerken van y=a+bsin⁡(c(x−d))y = a + b\sin(c(x - d)) en y=a+bcos⁡(c(x−d))y = a + b\cos(c(x - d)) (les 8.2a).

Zo stel je de formule op

  1. Evenwichtsstand aa: het gemiddelde van de hoogste en de laagste yy-waarde.
  2. Amplitude bb: hoogste waarde min evenwichtsstand.
  3. Periode: de afstand tussen twee opvolgende hoogste punten (of twee keer de afstand van een hoogste tot het volgende laagste punt). Dan is c=2πperiodec = \frac{2\pi}{\text{periode}}.
  4. dd: de xx-coördinaat van een beginpunt. Bij een sinus met b>0b > 0 is dat een punt waar de grafiek stijgend door de evenwichtsstand gaat; bij een cosinus met b>0b > 0 een hoogste punt.
a=max+min2b=max−ac=2πperiode\displaystyle a = \frac{\text{max} + \text{min}}{2} \quad b = \text{max} - a \quad c = \frac{2\pi}{\text{periode}}max en min: de hoogste en de laagste yy-waarde.
Een sinusoïde met hoogste punt (2, 5) en het opvolgende laagste punt (5, -1). De blauwe lijn is de evenwichtsstand y = 2.
Een sinusoïde met hoogste punt (2,5)(2, 5) en het opvolgende laagste punt (5,−1)(5, -1). De blauwe lijn is de evenwichtsstand y=2y = 2.
✎Voorbeeld: twee formules bij één grafiek

Stel bij de sinusoïde in de figuur een formule op.

  1. Evenwichtsstand en amplitude:
a=5+−12=2b=5−2=3\begin{aligned} a &= \frac{5 + -1}{2} = 2 \\ b &= 5 - 2 = 3 \end{aligned}
  1. Van hoogste punt (x=2x = 2) naar laagste punt (x=5x = 5) is een halve periode, dus de periode is 6:
c=2π6=13πc = \frac{2\pi}{6} = \tfrac{1}{3}\pi
  1. Sinus met b>0b > 0: stijgend door de evenwichtsstand halverwege het laagste punt bij x=−1x = -1 en het hoogste punt bij x=2x = 2, dus bij x=12x = \frac{1}{2}:
y=2+3sin⁡(13π(x−12))y = 2 + 3\sin(\tfrac{1}{3}\pi(x - \tfrac{1}{2}))
  1. Cosinus met b>0b > 0: een hoogste punt is (2,5)(2, 5):
y=2+3cos⁡(13π(x−2))y = 2 + 3\cos(\tfrac{1}{3}\pi(x - 2))
≈Oneindig veel goede formules

Elk beginpunt mag, dus dd kun je ook een hele periode verder kiezen: y=2+3cos⁡(13π(x−8))y = 2 + 3\cos(\frac{1}{3}\pi(x - 8)) is dezelfde grafiek. Kies een dd die makkelijk is.

✎Voorbeeld: in een context

In een stad is de gemiddelde dagtemperatuur het hoogst in juli (t=7t = 7): 18 °C. Het laagst is hij in januari (t=1t = 1): 4 °C. Neem aan dat de temperatuur TT een sinusoïde is met periode 12 maanden. Stel een formule op van de vorm T=a+bcos⁡(c(t−d))T = a + b\cos(c(t - d)) met b>0b > 0.

  1. Evenwichtsstand en amplitude:
a=18+42=11b=18−11=7\begin{aligned} a &= \frac{18 + 4}{2} = 11 \\ b &= 18 - 11 = 7 \end{aligned}
  1. De periode is 12:
c=2π12=16πc = \frac{2\pi}{12} = \tfrac{1}{6}\pi
  1. Een cosinus met b>0b > 0 begint in een hoogste punt, dus d=7d = 7:
T=11+7cos⁡(16π(t−7))T = 11 + 7\cos(\tfrac{1}{6}\pi(t - 7))
!Periode niet verwarren met halve periode

Van een hoogste naar het volgende laagste punt is een halve periode. Pas van hoogste punt naar het volgende hoogste punt is een hele periode.

Even controleren

Snap je het?

Van een sinusoïde zijn (1,9)(1, 9) en (4,9)(4, 9) twee opvolgende hoogste punten, en de laagste waarde is 1. Stel een formule op van de vorm y=a+bcos⁡(c(x−d))y = a + b\cos(c(x - d)) met b>0b > 0.

Stel bij de temperatuur uit het voorbeeld een formule op met een sinus en b>0b > 0.

↗Hoe hangt dit samen?

Hier ging je van grafiek naar formule. In de volgende les ga je andersom: met de vier kenmerken teken je de grafiek bij een formule.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.