De grafieken van sin(x) en cos(x) en transformaties
De sinus gebruik je niet alleen bij hoeken, maar ook bij getallen: is de sinus van een hoek van 2 radialen. Zo wordt een functie met een golvende grafiek. Met translaties en vermenigvuldigingen maak je daaruit allerlei andere golven.
Na deze les kun je
- de grafieken van en schetsen
- de begrippen periode, evenwichtsstand, amplitude en beginpunt gebruiken
- beschrijven hoe een grafiek met een translatie of vermenigvuldiging uit ontstaat
- de vier kenmerken aflezen uit en
Dit weet je al
Translaties en vermenigvuldigingen ten opzichte van de assen: bij geeft de translatie de grafiek van , en de vermenigvuldiging ten opzichte van de -as met geeft .
De standaardgrafieken
De functie geeft bij elk getal de sinus van radialen. Net zo is . Zulke functies heten goniometrische functies.
Beide grafieken hebben dezelfde vorm. De kenmerken:
- periode : na herhaalt de grafiek zich (één keer rond op de eenheidscirkel);
- evenwichtsstand 0: de lijn waar de grafiek omheen golft;
- amplitude 1: de afstand van de evenwichtsstand tot een top;
- de nulpunten van zijn
Een punt waar de grafiek van stijgend door de evenwichtsstand gaat, heet een beginpunt, bijvoorbeeld . Bij is een hoogste punt een beginpunt, bijvoorbeeld .
Schuif de grafiek van een stuk naar links, en je hebt de grafiek van . Daarom heten beide golven sinusoïden.
Transformaties
Met een translatie of een vermenigvuldiging maak je uit een andere sinusoïde. Elke transformatie verandert één kenmerk:
| transformatie | beeldgrafiek | wat verandert |
|---|---|---|
| translatie | evenwichtsstand | |
| verm. -as met | amplitude (als ) | |
| verm. -as met | periode | |
| translatie | beginpunt |
| doorloopt één periode als van 0 tot loopt | de sinus herhaalt zich na |
| één periode | |
| deel door ; dus de periode is |
| vermenigvuldig ten opzichte van de -as met : periode | |
| vermenigvuldig ten opzichte van de -as met : amplitude | |
| translatie : het beginpunt gaat naar |
In deze les is steeds positief. Wat een negatieve doet, zie je in les 8.2d.
Vergelijk twee keer dezelfde transformaties, in een andere volgorde.
- Eerst vermenigvuldigen ten opzichte van de -as met 2, dan de translatie :
- Eerst de translatie , dan vermenigvuldigen met 2:
- De tweede grafiek is : evenwichtsstand 6 in plaats van 3. Een andere grafiek.
Geef van de evenwichtsstand, de amplitude, de periode en een beginpunt.
- Ga na hoe de grafiek uit ontstaat:
- De periode wordt dus
- Daarna de translatie :
- Evenwichtsstand , amplitude 1, periode , beginpunt .
Bij is het beginpunt níet . Haal eerst 3 buiten haakjes: . Het beginpunt is .
Snap je het?
Hoe ontstaat de grafiek van uit die van , en wat is de periode?
Geef van de evenwichtsstand, de amplitude, de periode en een beginpunt.
In de volgende les ga je andersom: bij een gegeven grafiek of gegeven toppen stel je een formule op. Daarna teken je met de vier kenmerken een sinusoïde zonder tabel (les 8.2c).
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.