De exacte waarden bij 30°, 45° en 60° ken je al. Schrijf je die hoeken in radialen en spiegel je ze in de assen, dan krijg je de exacte-waarden-cirkel. Daarop lees je de exacte sinus en cosinus af van elk veelvoud van 61π en 41π.
15 min
Na deze les kun je
de tabel met exacte waarden van 0 tot 21π uit je hoofd kennen
met de exacte-waarden-cirkel de sinus en cosinus van veelvouden van 61π en 41π exact geven
de tangens exact berekenen met tan(α)=cos(α)sin(α)
Dit weet je al
De exacte waarden bij 30°, 45° en 60° (les 8.1a), en πrad=180° (les 8.1c).
De tabel in radialen
In radialen is 30°=61π, 45°=41π, 60°=31π en 90°=21π. Met 0 en 21π erbij wordt de tabel:
hoek
0
61π
41π
31π
21π
sinus
0
21
212
213
1
cosinus
1
213
212
21
0
tangens
0
313
1
3
bestaat niet
Leer deze tabel uit je hoofd. Je hebt hem nodig bij elke exacte berekening in dit hoofdstuk.
Spiegelen: de hele cirkel
De hoeken van de tabel liggen in het eerste kwadrant. Spiegel je die punten in de y-as en in de x-as, dan krijg je de hele exacte-waarden-cirkel. De getallen blijven hetzelfde, alleen het teken verandert: links van de y-as is de cosinus negatief, onder de x-as is de sinus negatief.
De exacte-waarden-cirkel. Oranje stippellijnen: de waarden van de sinus (y). Blauwe stippellijnen: de waarden van de cosinus (x). Spiegel ze in de assen voor de andere kwadranten.
✎Voorbeeld: aflezen
Geef de exacte waarde van cos(141π) en sin(−32π).
141π ligt in het derde kwadrant, gespiegeld van 41π. Daar zijn x en y allebei negatief:
cos(141π)=−212
−32π ligt op dezelfde plek als −32π+2π=131π, in het derde kwadrant, gespiegeld van 31π:
sin(−32π)=−213
De tangens
Uit sin(α)=yP, cos(α)=xP en tan(α)=xPyP volgt een formule die je vaak gebruikt.
tan(α)=cos(α)sin(α)Geldt als cos(α)=0.
Zo leid je hem af
tan(α)=xPyP
de definitie van de tangens (les 8.1a)
yP=sin(α) en xP=cos(α)
de definities van sinus en cosinus
tan(α)=cos(α)sin(α)
vul in
✎Voorbeeld: tangens exact
Bereken exact tan(65π).
Lees sinus en cosinus af (65π ligt linksboven, gespiegeld van 61π):
sin(65π)=21cos(65π)=−213
Deel:
tan(65π)=−21321=−31=−313
!Eerst het kwadrant, dan het getal
Bepaal altijd eerst in welk kwadrant de hoek ligt. Daaruit volgt het teken. Het getal zelf (21, 212 of 213) haal je uit de tabel van het eerste kwadrant.
Even controleren
Snap je het?
Geef exact sin(143π) en cos(32π).
143π ligt rechtsonder: sin(143π)=−212. 32π ligt linksboven: cos(32π)=−21.
Bereken exact sin(31π)⋅cos(61π)−tan(43π).
Lees af: sin(31π)=213, cos(61π)=213 en tan(43π)=−1.
Reken uit:
213⋅213−(−1)=43+1=143
Geef de exacte waarden van α met 0≤α≤2π waarvoor cos(α)=−21.
Op de cirkel horen bij x=−21 twee punten, gespiegeld in de x-as: α=32π en α=131π.
↗Hoe hangt dit samen?
In paragraaf 8.2 gebruik je de waarden van de sinus en de cosinus om grafieken te tekenen: de functies f(x)=sin(x) en g(x)=cos(x).
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.