De tangens is ook een functie: f(x)=tan(x). Haar grafiek ziet er heel anders uit dan een sinusoïde. Er zijn verticale asymptoten, en de grafiek herhaalt zich al na π. Daardoor is het oplossen van tan(A)=C eenvoudiger: één rijtje is genoeg.
15 min
Na deze les kun je
de grafiek van y=tan(x) schetsen met de periode en de verticale asymptoten
van y=a+tan(c(x−d)) een beginpunt, de periode en de asymptoten geven
vergelijkingen tan(A)=C en tan(A)=tan(B) exact oplossen
Dit weet je al
tan(α)=xPyP=cos(α)sin(α) (les 8.1a en 8.1d), en transformaties (les 8.2a).
De grafiek
Bij α=21π is P(0,1), dus tan(21π)=01: die bestaat niet. Ook tan(121π)=0−1 bestaat niet. De lijnen x=21π en x=121π zijn verticale asymptoten van de grafiek van f(x)=tan(x).
De grafiek van y=tan(x) op [0,2π]. De oranje stippellijnen zijn de verticale asymptoten x=21π en x=121π. De blauwe stippen zijn beginpunten.
Kenmerken van y=tan(x):
periode π: het punt P en het punt tegenover P (een halve slag verder) hebben dezelfde tangens, want −xP−yP=xPyP;
verticale asymptoten x=21π+k⋅π;
(0,0) is een beginpunt: daar gaat de grafiek stijgend door de x-as;
de grafiek is overal stijgend.
Voor y=a+tan(c(x−d)) geldt: beginpunt (d,a) en periode cπ. De asymptoten liggen een halve periode links en rechts van een beginpunt.
Vergelijkingen
Omdat de periode π is, is er per periode maar één oplossing. Je hebt dus maar één rijtje nodig, met k⋅π in plaats van k⋅2π.
x
61π
41π
31π
32π
43π
65π
tan(x)
313
1
3
−3
−1
−313
tan(A)=tan(B)⇒A=B+k⋅πOok: tan(A)=0⇒A=k⋅π.
Zo leid je hem af
tan(B+π)=−xP−yP=tan(B)
een halve slag verder ligt het punt tegenover P
A=B+k⋅π
elke halve slag geeft dezelfde tangens, en binnen een halve slag is de grafiek stijgend, dus er is geen andere oplossing
✎Voorbeeld 1: tan(A) = C
Bereken exact de oplossingen van tan(2x−61π)=3.
Uit de tabel: tan(31π)=3, dus
2x−61π=31π+k⋅π
Tel 61π op:
2x=21π+k⋅π
Deel door 2:
x=41π+k⋅21π
✎Voorbeeld 2: kenmerken en een vergelijking
Gegeven is f(x)=1+tan(21x) op het interval [0,4π].
Beginpunt (0,1), periode
21π=2π
De asymptoten liggen een halve periode na een beginpunt: x=π en x=3π.
Los op f(x)=0:
tan(21x)21xx=−1=−41π+k⋅π=−21π+k⋅2π
In [0,4π]: x=121π∨x=321π.
!k · π, niet k · 2π
Bij de tangens is de periode π. Schrijf je k⋅2π, dan mis je de helft van de oplossingen.
Even controleren
Snap je het?
Bereken exact de oplossingen van 3tan(x)=−3.
tan(x)=−313 en uit de tabel tan(65π)=−313.
Dus x=65π+k⋅π.
Los algebraïsch op: tan(3x)=tan(x+21π).
3x=x+21π+k⋅π.
2x=21π+k⋅π, dus x=41π+k⋅21π.
Geef van g(x)=−2+tan(3x) een beginpunt, de periode en de asymptoten.
Beginpunt (0,−2), periode 3π=31π, asymptoten x=61π+k⋅31π.
↗Hoe hangt dit samen?
In paragraaf 8.4 herleid je formules met sinus, cosinus en tangens, en leer je ze te differentiëren.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.