Eduqaleeromgeving
4 vwoLeeromgeving Wiskunde B · 4 vwo H8 Goniometrische functies
0%
Hoofdstuk 8 · Les 9 van 15

Vergelijkingen met sin(A) of cos(A) gelijk aan −1, 0 of 1

Een goniometrische vergelijking zoals sin⁡(x)=0\sin(x) = 0 heeft oneindig veel oplossingen: de grafiek golft eindeloos door. Je schrijft al die oplossingen in één keer op met een geheel getal kk. Bij de waarden −1-1, 00 en 11 lees je ze direct af op de eenheidscirkel.

15 min

Na deze les kun je

  • de oplossingen van sin⁡(A)=C\sin(A) = C en cos⁡(A)=C\cos(A) = C met C=−1,0,1C = -1, 0, 1 noteren met kk
  • voor AA een uitdrukking in xx invullen en xx vrijmaken
  • vergelijkingen oplossen met A⋅B=0A \cdot B = 0 en A2=1A^2 = 1

Dit weet je al

Sinus en cosinus van veelvouden van 12π\frac{1}{2}\pi op de eenheidscirkel (les 8.1a en 8.1c).

Rijtjes oplossingen

De eenheidscirkel snijdt de xx-as in (1,0)(1, 0) en (−1,0)(-1, 0). Daar is de yy-coördinaat 0, dus daar is de sinus 0. Bij die punten horen de draaiingshoeken …,−2π,−π,0,π,2π,…\ldots, -2\pi, -\pi, 0, \pi, 2\pi, \ldots. Dat noteer je kort als k⋅πk \cdot \pi, met kk een geheel getal. In dit hoofdstuk is kk steeds een geheel getal.

Bij sin⁡(x)=1\sin(x) = 1 hoort alleen het punt (0,1)(0, 1). Daar horen de hoeken 12π\frac{1}{2}\pi, 212π2\frac{1}{2}\pi, −112π-1\frac{1}{2}\pi, ...: steeds één keer rond erbij of eraf. Dus x=12π+k⋅2πx = \frac{1}{2}\pi + k \cdot 2\pi.

sin⁡(A)=0⇒A=k⋅πsin⁡(A)=1⇒A=12π+k⋅2πsin⁡(A)=−1⇒A=112π+k⋅2πcos⁡(A)=0⇒A=12π+k⋅πcos⁡(A)=1⇒A=k⋅2πcos⁡(A)=−1⇒A=π+k⋅2π\displaystyle \begin{aligned} \sin(A) = 0 &\Rightarrow A = k \cdot \pi \\ \sin(A) = 1 &\Rightarrow A = \tfrac{1}{2}\pi + k \cdot 2\pi \\ \sin(A) = -1 &\Rightarrow A = 1\tfrac{1}{2}\pi + k \cdot 2\pi \\ \cos(A) = 0 &\Rightarrow A = \tfrac{1}{2}\pi + k \cdot \pi \\ \cos(A) = 1 &\Rightarrow A = k \cdot 2\pi \\ \cos(A) = -1 &\Rightarrow A = \pi + k \cdot 2\pi \end{aligned}Lees af op de eenheidscirkel: sinus is yy, cosinus is xx.

Een uitdrukking voor A

Voor AA kun je elke uitdrukking invullen. Je schrijft eerst de oplossing voor AA op en maakt daarna xx vrij. Deel je door een getal, dan deel je ook k⋅πk \cdot \pi of k⋅2πk \cdot 2\pi door dat getal.

✎Voorbeeld 1: A is een uitdrukking

Bereken exact de oplossingen van cos⁡(3x−14π)=0\cos(3x - \frac{1}{4}\pi) = 0.

  1. Gebruik cos⁡(A)=0⇒A=12π+k⋅π\cos(A) = 0 \Rightarrow A = \frac{1}{2}\pi + k \cdot \pi:
3x−14π=12π+k⋅π3x - \tfrac{1}{4}\pi = \tfrac{1}{2}\pi + k \cdot \pi
  1. Tel 14π\frac{1}{4}\pi op:
3x=34π+k⋅π3x = \tfrac{3}{4}\pi + k \cdot \pi
  1. Deel alle termen door 3, dus ook k⋅πk \cdot \pi:
x=14π+k⋅13πx = \tfrac{1}{4}\pi + k \cdot \tfrac{1}{3}\pi
✎Voorbeeld 2: ontbinden en kwadraat

Bereken exact de oplossingen.

a. sin⁡2(x)−sin⁡(x)=0\sin^2(x) - \sin(x) = 0 (met sin⁡2(x)\sin^2(x) bedoelen we (sin⁡(x))2(\sin(x))^2)

  1. Breng sin⁡(x)\sin(x) buiten haakjes:
sin⁡(x)(sin⁡(x)−1)=0\sin(x)(\sin(x) - 1) = 0
  1. Gebruik A⋅B=0⇒A=0∨B=0A \cdot B = 0 \Rightarrow A = 0 \vee B = 0:
sin⁡(x)=0∨sin⁡(x)=1\sin(x) = 0 \vee \sin(x) = 1
  1. Lees af:
x=k⋅π∨x=12π+k⋅2πx = k \cdot \pi \vee x = \tfrac{1}{2}\pi + k \cdot 2\pi

b. cos⁡2(2x)=1\cos^2(2x) = 1

  1. Gebruik A2=1⇒A=1∨A=−1A^2 = 1 \Rightarrow A = 1 \vee A = -1:
cos⁡(2x)=1∨cos⁡(2x)=−1\cos(2x) = 1 \vee \cos(2x) = -1
  1. Lees af:
2x=k⋅2π∨2x=π+k⋅2π2x = k \cdot 2\pi \vee 2x = \pi + k \cdot 2\pi
  1. Deel door 2:
x=k⋅π∨x=12π+k⋅πx = k \cdot \pi \vee x = \tfrac{1}{2}\pi + k \cdot \pi
  1. Samen zijn dat alle veelvouden van 12π\frac{1}{2}\pi:
x=k⋅12πx = k \cdot \tfrac{1}{2}\pi
≈Rijtjes samennemen mag, maar hoeft niet

In voorbeeld 2b vormen de twee rijtjes samen één rijtje: 0,12π,π,112π,…0, \frac{1}{2}\pi, \pi, 1\frac{1}{2}\pi, \ldots Soms kun je rijtjes zo samennemen. Verplicht is dat niet.

!Niet delen door sin(x)

Bij sin⁡2(x)=sin⁡(x)\sin^2(x) = \sin(x) mag je niet beide kanten door sin⁡(x)\sin(x) delen: dan verlies je de oplossingen met sin⁡(x)=0\sin(x) = 0. Breng alles naar één kant en ontbind.

Even controleren

Snap je het?

Bereken exact de oplossingen van sin⁡(2x+13π)=1\sin(2x + \frac{1}{3}\pi) = 1.

Bereken exact de oplossingen van cos⁡2(x)+cos⁡(x)=0\cos^2(x) + \cos(x) = 0.

↗Hoe hangt dit samen?

Bij andere waarden dan −1-1, 00 en 11 horen twee punten op de eenheidscirkel, en dus twee rijtjes. Dat is de volgende les.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.