Vergelijkingen met sin(A) of cos(A) gelijk aan −1, 0 of 1
Een goniometrische vergelijking zoals sin(x)=0 heeft oneindig veel oplossingen: de grafiek golft eindeloos door. Je schrijft al die oplossingen in één keer op met een geheel getal k. Bij de waarden −1, 0 en 1 lees je ze direct af op de eenheidscirkel.
15 min
Na deze les kun je
de oplossingen van sin(A)=C en cos(A)=C met C=−1,0,1 noteren met k
voor A een uitdrukking in x invullen en x vrijmaken
vergelijkingen oplossen met A⋅B=0 en A2=1
Dit weet je al
Sinus en cosinus van veelvouden van 21π op de eenheidscirkel (les 8.1a en 8.1c).
Rijtjes oplossingen
De eenheidscirkel snijdt de x-as in (1,0) en (−1,0). Daar is de y-coördinaat 0, dus daar is de sinus 0. Bij die punten horen de draaiingshoeken …,−2π,−π,0,π,2π,…. Dat noteer je kort als k⋅π, met k een geheel getal. In dit hoofdstuk is k steeds een geheel getal.
Bij sin(x)=1 hoort alleen het punt (0,1). Daar horen de hoeken 21π, 221π, −121π, ...: steeds één keer rond erbij of eraf. Dus x=21π+k⋅2π.
sin(A)=0sin(A)=1sin(A)=−1cos(A)=0cos(A)=1cos(A)=−1⇒A=k⋅π⇒A=21π+k⋅2π⇒A=121π+k⋅2π⇒A=21π+k⋅π⇒A=k⋅2π⇒A=π+k⋅2πLees af op de eenheidscirkel: sinus is y, cosinus is x.
Zo leid je hem af
sin(A)=0: punten (1,0) en (−1,0)
om de halve slag een oplossing, dus A=k⋅π
sin(A)=1: alleen het punt (0,1)
één keer per hele slag, dus A=21π+k⋅2π
cos(A)=0: punten (0,1) en (0,−1)
om de halve slag, vanaf 21π, dus A=21π+k⋅π
cos(A)=1: alleen het punt (1,0)
A=k⋅2π; zo ook sin(A)=−1 en cos(A)=−1
Een uitdrukking voor A
Voor A kun je elke uitdrukking invullen. Je schrijft eerst de oplossing voor A op en maakt daarna x vrij. Deel je door een getal, dan deel je ookk⋅π of k⋅2π door dat getal.
✎Voorbeeld 1: A is een uitdrukking
Bereken exact de oplossingen van cos(3x−41π)=0.
Gebruik cos(A)=0⇒A=21π+k⋅π:
3x−41π=21π+k⋅π
Tel 41π op:
3x=43π+k⋅π
Deel alle termen door 3, dus ook k⋅π:
x=41π+k⋅31π
✎Voorbeeld 2: ontbinden en kwadraat
Bereken exact de oplossingen.
a. sin2(x)−sin(x)=0 (met sin2(x) bedoelen we (sin(x))2)
Breng sin(x) buiten haakjes:
sin(x)(sin(x)−1)=0
Gebruik A⋅B=0⇒A=0∨B=0:
sin(x)=0∨sin(x)=1
Lees af:
x=k⋅π∨x=21π+k⋅2π
b. cos2(2x)=1
Gebruik A2=1⇒A=1∨A=−1:
cos(2x)=1∨cos(2x)=−1
Lees af:
2x=k⋅2π∨2x=π+k⋅2π
Deel door 2:
x=k⋅π∨x=21π+k⋅π
Samen zijn dat alle veelvouden van 21π:
x=k⋅21π
≈Rijtjes samennemen mag, maar hoeft niet
In voorbeeld 2b vormen de twee rijtjes samen één rijtje: 0,21π,π,121π,… Soms kun je rijtjes zo samennemen. Verplicht is dat niet.
!Niet delen door sin(x)
Bij sin2(x)=sin(x) mag je niet beide kanten door sin(x) delen: dan verlies je de oplossingen met sin(x)=0. Breng alles naar één kant en ontbind.
Even controleren
Snap je het?
Bereken exact de oplossingen van sin(2x+31π)=1.
Gebruik sin(A)=1⇒A=21π+k⋅2π:
2x+31π=21π+k⋅2π
Trek 31π af:
2x=61π+k⋅2π
Deel door 2:
x=121π+k⋅π
Bereken exact de oplossingen van cos2(x)+cos(x)=0.
Ontbind:
cos(x)(cos(x)+1)=0
Dus cos(x)=0∨cos(x)=−1:
x=21π+k⋅π∨x=π+k⋅2π
↗Hoe hangt dit samen?
Bij andere waarden dan −1, 0 en 1 horen twee punten op de eenheidscirkel, en dus twee rijtjes. Dat is de volgende les.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.