Eduqaleeromgeving
4 vwoLeeromgeving Wiskunde B · 4 vwo H8 Goniometrische functies
0%
Hoofdstuk 8 · Les 10 van 15

Vergelijkingen met de andere exacte waarden

Bij sin⁡(x)=12\sin(x) = \frac{1}{2} horen twee punten op de eenheidscirkel, dus twee rijtjes oplossingen. Eén oplossing lees je af op de exacte-waarden-cirkel. De andere vind je met dezelfde symmetrie als in les 8.1b.

20 min

Na deze les kun je

  • de vergelijkingen sin⁡(A)=C\sin(A) = C en cos⁡(A)=C\cos(A) = C exact oplossen voor C=±12,±122,±123C = \pm\frac{1}{2}, \pm\frac{1}{2}\sqrt{2}, \pm\frac{1}{2}\sqrt{3}
  • de oplossingen op een gegeven interval vinden door kk in te vullen

Dit weet je al

De exacte-waarden-cirkel (les 8.1d), de symmetrie bij dezelfde xPx_P of yPy_P (les 8.1b) en de rijtjes met kk (les 8.3a).

Twee rijtjes

Bij \sin(x) = \frac{1}{2} horen twee punten op de eenheidscirkel: bij \frac{1}{6}\pi (donkerblauw) en bij \frac{5}{6}\pi = \pi - \frac{1}{6}\pi (oranje).
Bij sin⁡(x)=12\sin(x) = \frac{1}{2} horen twee punten op de eenheidscirkel: bij 16π\frac{1}{6}\pi (donkerblauw) en bij 56π=π−16π\frac{5}{6}\pi = \pi - \frac{1}{6}\pi (oranje).

Uit de exacte-waarden-cirkel weet je sin⁡(16π)=12\sin(\frac{1}{6}\pi) = \frac{1}{2}. Het gespiegelde punt in de yy-as heeft dezelfde sinus: sin⁡(π−16π)=sin⁡(56π)=12\sin(\pi - \frac{1}{6}\pi) = \sin(\frac{5}{6}\pi) = \frac{1}{2}. Dus

x=16π+k⋅2π∨x=56π+k⋅2πx = \tfrac{1}{6}\pi + k \cdot 2\pi \vee x = \tfrac{5}{6}\pi + k \cdot 2\pi

Bij de cosinus spiegel je in de xx-as. Uit cos⁡(56π)=−123\cos(\frac{5}{6}\pi) = -\frac{1}{2}\sqrt{3} volgt cos⁡(x)=−123\cos(x) = -\frac{1}{2}\sqrt{3} geeft x=56π+k⋅2π∨x=−56π+k⋅2πx = \frac{5}{6}\pi + k \cdot 2\pi \vee x = -\frac{5}{6}\pi + k \cdot 2\pi.

sin⁡(A)=C⇒A=B+k⋅2π∨ A=π−B+k⋅2πcos⁡(A)=C⇒A=B+k⋅2π∨ A=−B+k⋅2π\displaystyle \begin{aligned} \sin(A) = C &\Rightarrow A = B + k \cdot 2\pi \\ &\vee\ A = \pi - B + k \cdot 2\pi \\ \cos(A) = C &\Rightarrow A = B + k \cdot 2\pi \\ &\vee\ A = -B + k \cdot 2\pi \end{aligned}BB: één oplossing, afgelezen op de exacte-waarden-cirkel.
✎Voorbeeld 1: exacte oplossingen

Bereken exact de oplossingen van 2sin⁡(2x)=32\sin(2x) = \sqrt{3}.

  1. Deel door 2:
sin⁡(2x)=123\sin(2x) = \tfrac{1}{2}\sqrt{3}
  1. Op de exacte-waarden-cirkel: sin⁡(13π)=123\sin(\frac{1}{3}\pi) = \frac{1}{2}\sqrt{3}, dus B=13πB = \frac{1}{3}\pi en π−B=23π\pi - B = \frac{2}{3}\pi:
2x=13π+k⋅2π∨2x=23π+k⋅2π2x = \tfrac{1}{3}\pi + k \cdot 2\pi \vee 2x = \tfrac{2}{3}\pi + k \cdot 2\pi
  1. Deel door 2:
x=16π+k⋅π∨x=13π+k⋅πx = \tfrac{1}{6}\pi + k \cdot \pi \vee x = \tfrac{1}{3}\pi + k \cdot \pi

Oplossingen op een interval

Moet xx in een interval liggen, zoals [0,2π][0, 2\pi], schrijf dan eerst de rijtjes op. Vul daarna k=0,1,2,…k = 0, 1, 2, \ldots en k=−1,−2,…k = -1, -2, \ldots in en houd de waarden die in het interval liggen.

✎Voorbeeld 2: op een interval

Bereken exact de oplossingen van cos⁡(x−14π)=−12\cos(x - \frac{1}{4}\pi) = -\frac{1}{2} met xx in [0,2π][0, 2\pi].

  1. Op de exacte-waarden-cirkel: cos⁡(23π)=−12\cos(\frac{2}{3}\pi) = -\frac{1}{2}, dus B=23πB = \frac{2}{3}\pi:
x−14π=23π+k⋅2π∨x−14π=−23π+k⋅2πx - \tfrac{1}{4}\pi = \tfrac{2}{3}\pi + k \cdot 2\pi \vee x - \tfrac{1}{4}\pi = -\tfrac{2}{3}\pi + k \cdot 2\pi
  1. Tel 14π\frac{1}{4}\pi op (23+14=1112\frac{2}{3} + \frac{1}{4} = \frac{11}{12} en −23+14=−512-\frac{2}{3} + \frac{1}{4} = -\frac{5}{12}):
x=1112π+k⋅2π∨x=−512π+k⋅2πx = \tfrac{11}{12}\pi + k \cdot 2\pi \vee x = -\tfrac{5}{12}\pi + k \cdot 2\pi
  1. Eerste rijtje: alleen k=0k = 0 geeft een waarde in [0,2π][0, 2\pi]: x=1112πx = \frac{11}{12}\pi.
  2. Tweede rijtje: k=0k = 0 geeft −512π-\frac{5}{12}\pi (te klein), k=1k = 1 geeft
−512π+2π=1712π-\tfrac{5}{12}\pi + 2\pi = 1\tfrac{7}{12}\pi
  1. De oplossingen zijn x=1112π∨x=1712πx = \frac{11}{12}\pi \vee x = 1\frac{7}{12}\pi.
!Eerst delen, dan pas k invullen

Deel je door 2, dan wordt k⋅2πk \cdot 2\pi ook k⋅πk \cdot \pi. Vul je te vroeg kk in, dan mis je oplossingen. In voorbeeld 1 liggen er op [0,2π][0, 2\pi] vier: 16π\frac{1}{6}\pi, 116π1\frac{1}{6}\pi, 13π\frac{1}{3}\pi en 113π1\frac{1}{3}\pi.

Even controleren

Snap je het?

Bereken exact de oplossingen van sin⁡(x)=−122\sin(x) = -\frac{1}{2}\sqrt{2}.

Bereken exact de oplossingen van 2cos⁡(3x)=12\cos(3x) = 1 met xx in [0,π][0, \pi].

↗Hoe hangt dit samen?

Soms staat er aan beide kanten een sinus of cosinus, zoals sin⁡(2x)=sin⁡(x+13π)\sin(2x) = \sin(x + \frac{1}{3}\pi). Dan gebruik je dezelfde regels, maar met een uitdrukking voor BB. Dat is de volgende les.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.