Bij sin(x)=21 horen twee punten op de eenheidscirkel, dus twee rijtjes oplossingen. Eén oplossing lees je af op de exacte-waarden-cirkel. De andere vind je met dezelfde symmetrie als in les 8.1b.
20 min
Na deze les kun je
de vergelijkingen sin(A)=C en cos(A)=C exact oplossen voor C=±21,±212,±213
de oplossingen op een gegeven interval vinden door k in te vullen
Dit weet je al
De exacte-waarden-cirkel (les 8.1d), de symmetrie bij dezelfde xP of yP (les 8.1b) en de rijtjes met k (les 8.3a).
Twee rijtjes
Bij sin(x)=21 horen twee punten op de eenheidscirkel: bij 61π (donkerblauw) en bij 65π=π−61π (oranje).
Uit de exacte-waarden-cirkel weet je sin(61π)=21. Het gespiegelde punt in de y-as heeft dezelfde sinus: sin(π−61π)=sin(65π)=21. Dus
x=61π+k⋅2π∨x=65π+k⋅2π
Bij de cosinus spiegel je in de x-as. Uit cos(65π)=−213 volgt cos(x)=−213 geeft x=65π+k⋅2π∨x=−65π+k⋅2π.
sin(A)=Ccos(A)=C⇒A=B+k⋅2π∨A=π−B+k⋅2π⇒A=B+k⋅2π∨A=−B+k⋅2πB: één oplossing, afgelezen op de exacte-waarden-cirkel.
Zo leid je hem af
sin(π−B)=sin(B)
spiegelen in de y-as houdt yP gelijk (les 8.1b)
A=B∨A=π−B
de twee punten met deze sinus
+k⋅2π
elke hele slag rond geeft hetzelfde punt
cos(−B)=cos(B)
spiegelen in de x-as houdt xP gelijk; dus A=B+k⋅2π∨A=−B+k⋅2π
✎Voorbeeld 1: exacte oplossingen
Bereken exact de oplossingen van 2sin(2x)=3.
Deel door 2:
sin(2x)=213
Op de exacte-waarden-cirkel: sin(31π)=213, dus B=31π en π−B=32π:
2x=31π+k⋅2π∨2x=32π+k⋅2π
Deel door 2:
x=61π+k⋅π∨x=31π+k⋅π
Oplossingen op een interval
Moet x in een interval liggen, zoals [0,2π], schrijf dan eerst de rijtjes op. Vul daarna k=0,1,2,… en k=−1,−2,… in en houd de waarden die in het interval liggen.
✎Voorbeeld 2: op een interval
Bereken exact de oplossingen van cos(x−41π)=−21 met x in [0,2π].
Op de exacte-waarden-cirkel: cos(32π)=−21, dus B=32π:
x−41π=32π+k⋅2π∨x−41π=−32π+k⋅2π
Tel 41π op (32+41=1211 en −32+41=−125):
x=1211π+k⋅2π∨x=−125π+k⋅2π
Eerste rijtje: alleen k=0 geeft een waarde in [0,2π]: x=1211π.
Tweede rijtje: k=0 geeft −125π (te klein), k=1 geeft
−125π+2π=1127π
De oplossingen zijn x=1211π∨x=1127π.
!Eerst delen, dan pas k invullen
Deel je door 2, dan wordt k⋅2π ook k⋅π. Vul je te vroeg k in, dan mis je oplossingen. In voorbeeld 1 liggen er op [0,2π] vier: 61π, 161π, 31π en 131π.
Even controleren
Snap je het?
Bereken exact de oplossingen van sin(x)=−212.
Op de cirkel is sin(−41π)=−212, dus B=−41π.
Dan is π−B=141π:
x=−41π+k⋅2π∨x=141π+k⋅2π
Bereken exact de oplossingen van 2cos(3x)=1 met x in [0,π].
cos(3x)=21 en cos(31π)=21:
3x=31π+k⋅2π∨3x=−31π+k⋅2π
Deel door 3:
x=91π+k⋅32π∨x=−91π+k⋅32π
In [0,π]: x=91π, x=97π (eerste rijtje) en x=95π (tweede rijtje, k=1).
↗Hoe hangt dit samen?
Soms staat er aan beide kanten een sinus of cosinus, zoals sin(2x)=sin(x+31π). Dan gebruik je dezelfde regels, maar met een uitdrukking voor B. Dat is de volgende les.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.