Eduqaleeromgeving
4 vwoLeeromgeving Wiskunde B · 4 vwo H8 Goniometrische functies
0%
Hoofdstuk 8 · Les 8 van 15

De amplitude van een sinusoïde

De grafiek van y=−2sin⁡(x)y = -2\sin(x) is het spiegelbeeld van y=2sin⁡(x)y = 2\sin(x) in de xx-as. Ook bij een negatieve bb krijg je dus een sinusoïde. Alleen wat er in het beginpunt gebeurt, verandert.

20 min

Na deze les kun je

  • de amplitude bepalen als bb negatief is
  • bij b<0b < 0 zeggen wat er in het beginpunt gebeurt
  • een sinusoïde met b<0b < 0 tekenen en er een formule bij opstellen

Dit weet je al

De vier kenmerken (les 8.2a), formules opstellen (les 8.2b) en tekenen in vijf stappen (les 8.2c).

Spiegelen in de evenwichtsstand

De grafiek van f(x)=2sin⁡(x)f(x) = 2\sin(x) gaat in (0,0)(0, 0) stijgend door de evenwichtsstand. Spiegel je hem in de xx-as, dan krijg je g(x)=−2sin⁡(x)g(x) = -2\sin(x). Die grafiek gaat in (0,0)(0, 0) juist dalend door de evenwichtsstand.

Net zo heeft h(x)=2cos⁡(x)h(x) = 2\cos(x) bij x=0x = 0 een hoogste punt, en k(x)=−2cos⁡(x)k(x) = -2\cos(x) daar een laagste punt.

De amplitude is altijd positief. Beide grafieken hebben amplitude 2. In het algemeen is de amplitude ∣b∣\lvert b \rvert.

amplitude=∣b∣\displaystyle \text{amplitude} = \lvert b \rverty=a+bsin⁡(c(x−d))y = a + b\sin(c(x - d)): bij b>0b > 0 stijgend door (d,a)(d, a), bij b<0b < 0 dalend door (d,a)(d, a). y=a+bcos⁡(c(x−d))y = a + b\cos(c(x - d)): bij b>0b > 0 is (d,a+b)(d, a + b) een hoogste punt, bij b<0b < 0 een laagste punt.
y=a+bsin⁡(c(x−d))y = a + b\sin(c(x - d)) y=a+bcos⁡(c(x−d))y = a + b\cos(c(x - d))
b>0b > 0 stijgend door (d,a)(d, a) (d,a+b)(d, a + b) is een hoogste punt
b<0b < 0 dalend door (d,a)(d, a) (d,a+b)(d, a + b) is een laagste punt
✎Voorbeeld: een cosinus met b < 0 tekenen

Teken de grafiek van g(x)=2−112cos⁡(2x−12π)g(x) = 2 - 1\frac{1}{2}\cos(2x - \frac{1}{2}\pi) op het domein [0,2π][0, 2\pi].

  1. Haal 2 buiten haakjes:
g(x)=2−112cos⁡(2x−12π)=2−112cos⁡(2(x−14π))\begin{aligned} g(x) &= 2 - 1\tfrac{1}{2}\cos(2x - \tfrac{1}{2}\pi) \\ &= 2 - 1\tfrac{1}{2}\cos(2(x - \tfrac{1}{4}\pi)) \end{aligned}
  1. De vier kenmerken: evenwichtsstand 2, amplitude 1121\frac{1}{2}, periode 2π2=π\frac{2\pi}{2} = \pi.
  2. Het beginpunt is (d,a+b)(d, a + b):
(14π, 2−112)=(14π, 12)(\tfrac{1}{4}\pi,\ 2 - 1\tfrac{1}{2}) = (\tfrac{1}{4}\pi,\ \tfrac{1}{2})

Omdat b<0b < 0 is dat een laagste punt.

  1. Stippel y=2y = 2, y=312y = 3\frac{1}{2} en y=12y = \frac{1}{2}. Na een halve periode, bij x=34πx = \frac{3}{4}\pi, ligt een hoogste punt; bij x=114πx = 1\frac{1}{4}\pi weer een laagste punt.
  2. Teken de golf van x=0x = 0 tot x=2πx = 2\pi. Controleer met de GR.
De grafiek van g(x) = 2 - 1\frac{1}{2}\cos(2(x - \frac{1}{4}\pi)) op [0, 2\pi]. De oranje stippen zijn de laagste punten bij x = \frac{1}{4}\pi en x = 1\frac{1}{4}\pi.
De grafiek van g(x)=2−112cos⁡(2(x−14π))g(x) = 2 - 1\frac{1}{2}\cos(2(x - \frac{1}{4}\pi)) op [0,2π][0, 2\pi]. De oranje stippen zijn de laagste punten bij x=14πx = \frac{1}{4}\pi en x=114πx = 1\frac{1}{4}\pi.

Een formule met b < 0 opstellen

Je rekent aa, ∣b∣\lvert b \rvert en cc uit zoals in les 8.2b. Alleen bij dd kies je een ander punt: bij een sinus met b<0b < 0 een punt waar de grafiek dalend door de evenwichtsstand gaat, bij een cosinus met b<0b < 0 een laagste punt.

Een sinusoïde met hoogste punt (2, 5) en het opvolgende laagste punt (5, -1). De blauwe lijn is de evenwichtsstand y = 2.
Een sinusoïde met hoogste punt (2,5)(2, 5) en het opvolgende laagste punt (5,−1)(5, -1). De blauwe lijn is de evenwichtsstand y=2y = 2.
✎Voorbeeld: formules met b < 0

Stel bij de sinusoïde in de figuur een formule op met b<0b < 0, met een sinus en met een cosinus.

  1. Zoals in les 8.2b: evenwichtsstand 2, amplitude 3, periode 6, dus c=13πc = \frac{1}{3}\pi en b=−3b = -3.
  2. Sinus: de grafiek gaat dalend door de evenwichtsstand halverwege het hoogste punt bij x=2x = 2 en het laagste punt bij x=5x = 5, dus bij x=312x = 3\frac{1}{2}:
y=2−3sin⁡(13π(x−312))y = 2 - 3\sin(\tfrac{1}{3}\pi(x - 3\tfrac{1}{2}))
  1. Cosinus: een laagste punt is (5,−1)(5, -1):
y=2−3cos⁡(13π(x−5))y = 2 - 3\cos(\tfrac{1}{3}\pi(x - 5))
  1. In les 8.2b vond je bij dezelfde grafiek y=2+3sin⁡(13π(x−12))y = 2 + 3\sin(\frac{1}{3}\pi(x - \frac{1}{2})) en y=2+3cos⁡(13π(x−2))y = 2 + 3\cos(\frac{1}{3}\pi(x - 2)). Alle vier de formules geven dezelfde grafiek.
!Het beginpunt van een cosinus is een top

Bij een cosinus ligt het beginpunt níet op de evenwichtsstand, maar op een top: (d,a+b)(d, a + b). Bij b<0b < 0 is dat het laagste punt. En de amplitude is ∣b∣\lvert b \rvert: bij y=2−3cos⁡(x)y = 2 - 3\cos(x) is de amplitude 3, niet −3-3.

Even controleren

Snap je het?

Geef van f(x)=4−2sin⁡(13x)f(x) = 4 - 2\sin(\frac{1}{3}x) de evenwichtsstand, de amplitude, de periode en wat er in het beginpunt gebeurt.

Van een sinusoïde zijn (1,9)(1, 9) en (4,9)(4, 9) twee opvolgende hoogste punten, en de laagste waarde is 1. Stel een formule op van de vorm y=a+bcos⁡(c(x−d))y = a + b\cos(c(x - d)) met b<0b < 0.

↗Hoe hangt dit samen?

In paragraaf 8.3 ga je goniometrische vergelijkingen exact oplossen. Daarmee bereken je bijvoorbeeld exact wanneer een sinusoïde een bepaalde waarde heeft.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.