Eduqaleeromgeving
5 havoLeeromgeving Scheikunde · 5 havo H8 Basen
0%
Leeromgeving›Scheikunde›5 havo›H8 Basen›8.2a
Hoofdstuk 8 · Les 2 van 7

pOH en pH van een basische oplossing

Voor zure oplossingen reken je met de pH en de [H⁺]. Voor basische oplossingen gebruik je op dezelfde manier de pOH en de [OH⁻]. Omdat pH en pOH samen altijd 14,00 zijn (bij kamertemperatuur), reken je zo ook de pH van een basische oplossing uit.

15 min

Na deze les kun je

  • de pOH berekenen uit de [OH⁻] en de [OH⁻] uit de pOH
  • met pH + pOH = 14,00 van pOH naar pH rekenen en terug
  • de pH van een basische oplossing met bekende [OH⁻] berekenen
  • de vuistregel voor de significantie bij pH en pOH gebruiken

Dit weet je al

pH = −log [H⁺] en [H⁺] = 10⁻ᵖᴴ, en de significantieregel bij de pH (paragraaf 7.4).

De pOH

Hoe hoger de concentratie OH⁻-ionen, hoe basischer de oplossing en hoe lager de pOH. De formules staan in Binas 38A:

pOH=−log⁡ [OH−]\displaystyle \text{pOH} = -\log\,[\text{OH}^-]Binas[OH−][\text{OH}^-]: concentratie hydroxide-ionen (mol L⁻¹). Binas 38A.
[OH−]=10−pOH\displaystyle [\text{OH}^-] = 10^{-\text{pOH}}BinasBinas 38A.

Het verband tussen pH en pOH

De sterkte van een basische oplossing geef je meestal toch aan met de pH. In water is er altijd een klein beetje H⁺ en OH⁻, ook in een basische oplossing. Het product van beide concentraties is de waterconstante KwK_\text{w}. Bij 298 K is Kw=1,0⋅10−14K_\text{w} = 1{,}0 \cdot 10^{-14} (Binas 50A). Daaruit volgt:

pH+pOH=14,00\displaystyle \text{pH} + \text{pOH} = 14{,}00Geldt bij kamertemperatuur (298 K).
De pH-schaal (navy) en de pOH-schaal (oranje) lopen tegengesteld: bij elke pH hoort de pOH die er samen 14 mee maakt.
De pH-schaal (navy) en de pOH-schaal (oranje) lopen tegengesteld: bij elke pH hoort de pOH die er samen 14 mee maakt.

Rekenen: van [OH⁻] naar pH

Bij een basische oplossing bereken je eerst de pOH, en daarna de pH.

✎Voorbeeld: de pH van natronloog

In een natronloog is [OH−]=0,050[\text{OH}^-] = 0{,}050 mol L⁻¹. Bereken de pH.

  1. Bereken de pOH uit de [OH⁻]:
pOH=−log⁡[OH−]=−log⁡0,050=1,30\text{pOH} = -\log [\text{OH}^-] = -\log 0{,}050 = 1{,}30
  1. Bereken de pH uit de pOH:
pH=14,00−pOH=14,00−1,30=12,70\text{pH} = 14{,}00 - \text{pOH} = 14{,}00 - 1{,}30 = 12{,}70
  1. De [OH⁻] heeft twee significante cijfers, dus de pOH en de pH krijgen twee decimalen: pH = 12,70.

Rekenen: van pH naar [OH⁻]

Is de pH gegeven, dan reken je eerst de pOH uit, en daarmee de [OH⁻].

✎Voorbeeld: een bodem met pH 8,40

Het water in een kleibodem heeft een pH van 8,40. Bereken de [OH⁻].

  1. Bereken de pOH uit de pH:
pOH=14,00−pH=14,00−8,40=5,60\text{pOH} = 14{,}00 - \text{pH} = 14{,}00 - 8{,}40 = 5{,}60
  1. Bereken de [OH⁻] uit de pOH:
[OH−]=10−pOH=10−5,60=2,5⋅10−6 mol L−1[\text{OH}^-] = 10^{-\text{pOH}} = 10^{-5{,}60} = 2{,}5 \cdot 10^{-6}\ \text{mol L}^{-1}
  1. De pH heeft twee decimalen, dus de [OH⁻] krijgt twee significante cijfers.
≈Significantie bij pH en pOH

Het aantal significante cijfers in de [OH⁻] is gelijk aan het aantal decimalen in de pOH (en dus ook in de pH). Het getal vóór de komma in de pOH zegt alleen iets over de macht van 10.

!pOH is niet de pH

Na −log [OH⁻] heb je de pOH, nog niet de pH. Vergeet de laatste stap niet: pH = 14,00 − pOH. Een basische oplossing heeft een pH boven 7 en dus een pOH onder 7.

Even controleren

Snap je het?

In kaliloog is [OH−]=0,23[\text{OH}^-] = 0{,}23 mol L⁻¹. Bereken de pH.

Bronwater heeft een pH van 9,10. Bereken de [OH⁻].

Heeft een oplossing met pOH = 3 een hoge of een lage [OH⁻] vergeleken met een oplossing met pOH = 5?

↗Hoe hangt dit samen?

In de volgende les bereken je eerst de [OH⁻] uit de hoeveelheid opgeloste stof, en omgekeerd hoeveel stof je moet oplossen voor een bepaalde pH.

Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.