Oxidator, reductor en edelheid
Bij elke redoxreactie reageert een deeltje dat elektronen afstaat met een deeltje dat elektronen opneemt. Die twee hebben een eigen naam. Met Binas 48 zie je welke deeltjes sterk of zwak zijn.
Na deze les kun je
- de begrippen oxidator en reductor gebruiken
- in Binas 48 de sterkte van oxidatoren en reductoren aflezen
- metalen indelen naar edelheid en dat verklaren met Binas 48
Dit weet je al
Redoxreacties herkennen (les 10.1a).
Reductor en oxidator
Zink wordt dof aan de lucht:
Zink staat elektronen af, zuurstof neemt ze op.
- Een reductor is een deeltje dat elektronen afstaat (een elektronendonor), zoals Zn.
- Een oxidator is een deeltje dat elektronen opneemt (een elektronenacceptor), zoals O₂.
Bij elke redoxreactie reageert een reductor met een oxidator.
Binas 48
In Binas 48 staan oxidatoren en reductoren met hun halfreactie.
| kolom | bevat | sterkste |
|---|---|---|
| links | oxidatoren | bovenaan (F₂) |
| rechts | reductoren | onderaan (Li) |
Hoe hoger een oxidator in de tabel staat, hoe sterker hij is. Hoe lager een reductor staat, hoe sterker hij is.
Edelheid van metalen
Metalen zijn reductoren: ze staan elektronen af. Hoe makkelijk een metaal reageert met zuurstof en water, heet de edelheid.
| groep | reactie met zuurstof en water | voorbeelden |
|---|---|---|
| edel | reageert niet | goud, zilver, platina |
| halfedel | alleen bij hoge temperatuur | koper, kwik |
| onedel | reageert | ijzer, zink, aluminium |
| zeer onedel | reageert snel en heftig | natrium, kalium, calcium |
Een edel metaal is een zwakke reductor en staat in Binas 48 hoog in de rechterkolom. Een zeer onedel metaal is een sterke reductor en staat onderaan.
Zet de metalen magnesium, goud, kwik en kobalt op volgorde van toenemende edelheid.
- Zoek de metalen op in de rechterkolom van Binas 48.
- Van onder naar boven: Mg (laag), Co, Hg, Au (hoog).
- Hoe hoger, hoe zwakker de reductor, hoe edeler.
- Toenemende edelheid: magnesium, kobalt, kwik, goud.
Zoek je een oxidator, kijk dan in de linkerkolom: sterkste bovenaan. Zoek je een reductor, kijk dan in de rechterkolom: sterkste onderaan.
Een reductor geeft elektronen: 'reductor geeft'. Een oxidator neemt ze op.
Snap je het?
Wat is een oxidator?
Zet de ionen Zn²⁺, Pb²⁺, Ag⁺ en Co²⁺ op volgorde van afnemende sterkte als oxidator.
Waarom reageert een zilveren beker niet met de zuren in wijn, en een loden beker wel?
In de volgende les schrijf je de halfreacties van een oxidator en een reductor op, en maak je ze zelf kloppend.
Klaar met deze les? Zet hem op gelezen; je voortgang staat rechtsboven.